Kujdesi në shtëpi: akuzat që prekin kujdestaret

Çfarë ndryshon në jetën e kujdestares kur vjen akuza nga familja e të moshuarit

Kujdestarja ka punuar vite në shtëpinë e të moshuarit. Ka gatuar, ka pastruar, ka ndihmuar me ilaçe, ka qëndruar pranë natën. Pastaj, ditën që nuk e pret, vjen njoftimi: familja e të moshuarit, shpesh djali ose vajza që jeton gjetkë, ka bërë kallëzim. Akuza mund të jetë keqtrajtim, përvetësim parash ose ndikim mbi vullnetin e të moshuarit. Ajo nuk e kupton si ndodhi, pasi kishte ndihmuar gjithë këtë kohë.

Në jetën e përditshme, çdo gjë ndryshon menjëherë. Puna humbet, sepse familja e largon. Strehimi, kur kujdestarja jetonte në shtëpinë e të moshuarit, mbaron në çast: ajo duhet të gjejë vend tjetër pa asnjë përgatitje. Të ardhurat ndalen, dhe paga e fundit mund të mos paguhet. Letrat e pushimit ose kontributet mund të mos jenë regjistruar. Ndërkohë, njerëzit e komunitetit mësojnë dhe fillojnë të flasin.

Për të huajt, mungesa e kontratës dhe e kontributeve e bën gjithçka më të vështirë. Leja e qëndrimit varet nga puna, dhe puna ka përfunduar. Akuza i vendos në pozitë ku duhet të provojnë që kanë ndihmuar, ndërkohë që nuk kanë kontratë, nuk kanë rregjistër pagesash dhe nuk kanë dëshmitarë të pavarur. Kjo faqe ndihmon të kuptohet si ndryshon pozita e personit dhe çfarë mund të bëhet që në fillim.

Në këto ditë, mos fshehni asgjë nga familja juaj; ndihma e tyre është e rëndësishme.

Kush vjen te kjo faqe: kujdestare, familjarë dhe punëdhënës

Rasti më i shpeshtë është i kujdestares, shpesh grua, që ka punuar në shtëpinë e të moshuarit pa kontratë të rregullt ose me kontratë që nuk përmbante të gjitha kushtet. Ajo ka marrë para në dorë, ka administruar shpenzimet e shtëpisë dhe ka shoqëruar të moshuarin te mjeku. Tani familja e akuzon se ka marrë më shumë se sa duhej, ose se e ka ndikuar të moshuarin të bëjë dhurata.

Rasti tjetër është i familjarëve të kujdestares, bashkëshorti, fëmijët, motrat, që marrin telefonatë dhe nuk dinë çfarë të bëjnë. Ata e njohin si njeri të ndershëm dhe nuk besojnë akuzën, por pyesin si ta provojnë. Disa duan të shkojnë të flasin me familjen e të moshuarit, dhe këtu lind rreziku i parandalimit të gabuar.

Rasti i fundit është i familjes së të moshuarit që ka dyshim real: ka vënë re mungesa parash, mushkonja në trup ose ndryshim në sjelljen e të moshuarit, dhe pyet cilat rrugë ka. Edhe ata kërkojnë informacion. Të gjithë ata që vijnë këtu kanë gjë të përbashkët: marrëdhënia e kujdesit bazohet te besimi, dhe kur besimi prishet, procesi penal bëhet vendi ku ndahet e vërteta nga zemërimi. Kjo faqe u shërben veçanërisht atyre që duan të kuptojnë cilat gjurmë dokumentare mbrojnë palët.

Palët kanë interes të njohin rregullat e marrëdhënies së kujdesit.

Dokumentet që duhen mbledhur nga kujdestarja ose nga familja e saj

• Kontratën e punës, nëse ekziston, dhe çdo dokument që provon marrëdhënien: mesazhe, njoftime, letra, pagesa me datë.
• Fletëpagesat, transfertat bankare dhe çdo provë të pagesave që keni marrë, edhe të pjesshme, me datat dhe shumat.
• Kontributet e regjistruara dhe çdo dokument nga zyra që i lëshon, që tregon periudhën e kujdesit të regjistruar.
• Shënimet e shpenzimeve të shtëpisë: faturat, kuponët, listat e blerjeve, me datat, që tregojnë ku shkuan paratë.
• Mesazhet me familjen e të moshuarit, me datat, ku shihet çfarë ju është kërkuar dhe çfarë keni pranuar.
• Dokumentet mjekësore të të moshuarit që keni përdorur, recetat, vizitat, ilaçet, që tregojnë kujdesin e dhënë.
• Dëshmitarë të mundshëm: mjeku, fqinjët, infermierët, njerëzit që kanë ndjekur kujdesin e përditshëm, me kontaktet.
• Dokumentet e qëndrimit tuaj, pasaportën dhe adresën ku merrni postën, që njoftimet të mos humbasin.
• Kronologji me fjalët tuaja, vetëm për mbrojtësin, me ngjarjet dhe datat që mbani mend.

Mos shtoni asgjë që nuk është e vërtetë dhe mos fshini asgjë që duket e pakëndshme. Dokumentet në tërësi, edhe me pjesët e vështira, janë më të besueshme sesa përmbledhja e pastruar.

Nëse nuk keni asnjë dokument të shkruar, mos mendoni se është e humbur çdo gjë: shënoni emra, data, vende dhe ngjarje, dhe mbrojtësi do të gjejë mënyra të tjera për të provuar punën tuaj, si dëshmi të fqinjëve, mesazhe në telefon ose pamje bankare.

Vendimet e ditëve pas njoftimit të akuzës

Vendimi që vjen në fillim është nëse do të flisni. Kush merr njoftim si i dyshuar ka të drejtë të heshtë dhe të kërkojë mbrojtës përpara se të përgjigjet. Në këtë lloj çështjeje, fjalët në fillim zakonisht dëmtojnë: ju do të doni të shpjegoni, të justifikoni, të tregoni sa keni dhënë. Por fjali e thënë pa dokumente, p.sh. «po, kam marrë para», mund të lexohet si pranim, ndërsa në fakt ishte pagesa juaj.

Vendimi tjetër është çfarë bëni me paratë dhe me sendet e shtëpisë. Nëse keni sende ose para që nuk janë të tuat, mos i ktheni vetë pa këshillë. Ktheni përmes mbrojtësit, me dokument, që të provohet se nuk keni mbajtur asgjë. Nëse keni sende të tuat që mbetën në shtëpi, kërkoni përmes mbrojtësit, mos shkoni vetë.

Vendimi i fundit është kontakti me familjen. Mos shkruani, mos telefononi dhe mos kërkoni falje, edhe nëse jeni të sigurt se është keqkuptim. Çdo mesazh mund të lexohet si presion ose si pranim. Lini mbrojtësin të vlerësojë nëse ka vend për sqarim përmes rrugëve të rregullta. Nëse i moshuari ka nevojë për ilaçe ose kujdes dhe ju jeni i vetmi që e njeh gjendjen e tij, informoni mbrojtësin që të kalohet informacioni përmes kanalit të duhur, që të mos akuzoheni për braktisje.

Çfarë nuk duhet bërë pasi familja ju ka akuzuar

• Mos shkoni në shtëpi për të marrë sendet tuaja ose për të sqaruar. Prania juaj mund të lexohet si presion ose si përpjekje për të fshehur diçka.
• Mos pranoni të nënshkruani deklarata ose pranime për «ta mbyllur çështjen». Çdo nënshkrim ka pasoja.
• Mos ktheni para pa dokument. Kthimi pa provë mund të lexohet si pranim i marrjes së paligjshme.
• Mos fshini mesazhe, fatura ose njoftime. Mungesa e tyre vlerësohet më rëndë se përmbajtja.
• Mos kontaktoni të moshuarin drejtpërdrejt, edhe nëse e doni dhe merakoseni për të. Kontakti mund të krijojë akuzë të re.
• Mos flisni keq për familjen në komunitet ose në rrjete sociale. Fjalët përdoren si provë dhe krijojnë çështje të reja.
• Mos pranoni punë të re në shtëpi tjetër pa e sqaruar, sepse çdo ndryshim duhet të pajtohet me detyrimet e masës nëse ka.

Arsyeja është e thjeshtë: në çështjet e kujdesit, gjithçka që ndodh pas akuzës vlerësohet për atë që tregon mbi marrëdhënien. Heshtja e menduar, dokumentet e ruajtura dhe komunikimi përmes mbrojtësit janë të vetmet mjete që nuk kthehen kundër jush.

Kujdes edhe me shoqërimin e kujdestareve të tjera: ato mund të duan të ndihmojnë, por çdo bisedë për çështjen jashtë mbrojtësit mund të përdoret si dëshmi. Mos pranoni «këshilla» nga shoqet për të nënshkruar ose për të paguar. Pyesni gjithmonë mbrojtësin përpara se të vendosni, edhe për gjëra që duken të vogla, si kthimi i sendi ose i shume të vogël.

Pyetje për mbrojtësin kur akuza vjen nga familja e të moshuarit

• Çfarë ndryshimi ka midis shpenzimit të lejuar të parave të shtëpisë dhe përvetësimit, dhe si provohet?
• Çfarë dokumentesh provojnë se kisha leje të administroja paratë, dhe a mjafton fjala e të moshuarit?
• Kur dhurata ose testamenti lexohen si ndikim mbi vullnetin e të moshuarit, dhe çfarë provash e kundërshtojnë këtë?
• Si ndahet kujdesi normal nga keqtrajtimi në sytë e gjyqtarit, dhe çfarë dëshmish ndihmojnë?
• Çfarë rëndësie ka mungesa e kontratës dhe e kontributeve, dhe a mund të provohet puna me mjete të tjera?
• A kam të drejtë të marr pagën e papaguar ose pushimet, dhe nga cila rrugë?
• Si ndikon akuza te leja ime e qëndrimit kur puna ka përfunduar?
• A duhet të kontaktoj kolege ose shoqatë, apo mund të shkaktojë probleme?
• Çfarë të drejtash kam gjatë pyetjes dhe kur duhet të ketë përkthyes?

Pyetni pa turp edhe për detaje që ju duken të vogla. Në çështjet e kujdesit në shtëpi, faturë e vogël ose mesazh i vjetër mund të ndryshojë mënyrën si lexohet e gjithë historia.

Pyesni edhe nëse mund të kërkoni të njihet marrëdhënia e punës përtej kontratës së munguar, nëse ka rrugë për të marrë kontributet e papaguara dhe si ndikon kjo çështje te e drejta juaj për të punuar. Pyesni se si përgatitet dëshmia e mjekut ose e fqinjëve, dhe a duhet kontaktuar vetë ose përmes mbrojtësit. Pyesni gjithashtu çfarë ndodh me të moshuarin gjatë procedimit: kush kujdeset për të dhe a ka rëndësi kjo për akuzën. Pyesni, së fundi, a ka rrugë pajtimi me familjen dhe çfarë efekti ka mbi çështjen penale.

Kur familja e të moshuarit, kujdestarja dhe dokumentet ndodhen në vende të ndryshme

Shumë kujdestare shqiptare kanë familjet e tyre në Shqipëri dhe dërgojnë para rregullisht. Këto transferta, kur akuza është përvetësim, bëhen pjesë e pyetjes: nga erdhën paratë, sa ishin dhe pse. Mbani prova të çdo dërgese, të pagesave që keni marrë dhe të arsyeve të tyre. Pa to, çdo transfertë mund të lexohet si shenjë e marrjes së parave të tjera. Me ta, mund të provoni se vinin nga paga juaj.

Dokumentet nga Shqipëria, si vërtetime familjare ose financiare, duhet të përkthehen dhe, kur kërkohet, të legalizohen. Familja në Shqipëri duhet të dijë të mos ndërhyjë dhe të mos kontaktojë familjen e të moshuarit, edhe me qëllim të mirë. Çdo kontakt nga larg mund të lexohet si presion.

Nëse i moshuari ose familja e tij është diku tjetër në Itali ose jashtë vendit, njoftimet dhe seancat mund të zhvillohen ndryshe nga ç'prisni. Mbrojtësi duhet të dijë adresat dhe kontaktet e të gjithëve. Konsullata shqiptare mund të ndihmojë me njoftimet, por nuk është mbrojtëse. Nëse çështja ka edhe pjesë në Shqipëri, mbrojtësit në vendet përkatëse duhet të bisedojnë, sepse ato që deklarohen në njërin vend mund të përdoren në tjetrin.

Nëse i moshuari jeton në qytet tjetër nga familja që ju ka akuzuar, njoftimi mund të vonojë. Mbani gjurmë të adresave.

Fjalët që do t'i gjeni në akuzat që prekin kujdestaret

• maltrattamenti: keqtrajtimi, kur ka sjellje të përsëritura që prodhojnë vuajtje te personi i kujdesur.
• appropriazione indebita: përvetësimi i parave ose sendeve që ishin besuar për të përdorur për qëllim tjetër.
• circonvenzione di incapace: ndikimi mbi vullnetin e personit të pambrojtur për të nxjerrë përfitim.
• badante: kujdestarja, personi që ndihmon të moshuarin në shtëpi, shpesh me strehim.
• contratto collettivo: marrëveshja kolektive e posaçme që rregullon orarin, pushimet dhe strehimin.
• contributi: kontributet e regjistruara, që lënë gjurmë të marrëdhënies dhe ndihmojnë leje qëndrimi.
• querela: kërkesa e personit të dëmtuar që të procedohet, e domosdoshme për disa vepra.

Këto fjalë shfaqen në njoftimin e akuzës. Nëse lexoni appropriazione indebita pranë badante, akuza ka të bëjë me paratë e shtëpisë. Kërkojini mbrojtësit t'ju shpjegojë cila prej tyre ju prek dhe çfarë dokumentesh e kundërshtojnë.

Nëse çdo terminologji juridike ju duket e huaj, kërkojini mbrojtësit të përgatisë listë të shkurtër për rastin tuaj, me kuptimin e secilës fjalë në shqip.

Nëse terminologjia juridike ju duket e huaj, kërkojini mbrojtësit të përgatisë listë të shkurtër për rastin tuaj, me kuptimin e secilës fjalë në shqip. Në çështjet e kujdesit, fjalët shfaqen shpesh në kombinime: kur lexoni querela pranë appropriazione indebita, procedimi mund të ecë vetëm nëse familja e ka paraqitur kërkesën formale, dhe tërheqja e saj ndikon në rrjedhën e çështjes. Kur lexoni circonvenzione di incapace, vëmendja shkon te gjendja e të moshuarit dhe te mënyra si janë vendosur dhuratat ose dokumentet. Pyesni mbrojtësin cila nga këto kombinime është e juaja, sepse dokumentet që mbroheni janë të ndryshme për secilën.

Si e trajton studioja akuzë ndaj kujdestares

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi dhe tregoni shkurt kush jeni, çfarë akuze keni marrë dhe nëse keni kontratë. Dërgoni foto të njoftimeve dhe të dokumenteve që keni. Studioja i lexon po atë ditë, kontrollon afatet dhe thotë çfarë duhet bërë menjëherë, p.sh. si të ktheni sendet ose si të mos kontaktoni familjen.

Në bisedë, studioja ju kërkon të tregoni historinë me radhë, pa ngutje: si nisi puna, çfarë keni bërë çdo ditë, si administroheshin paratë dhe çfarë ndodhi para akuzës. Pastaj shpjegon cilat dokumente mbrojnë, çfarë ka vlerë dhe çfarë nuk ka, dhe cilat rrugë ka: heshtje, deklaratë me shkrim, dëgjim. Biseda zhvillohet në shqip dhe aktet ju shpjegohen në gjuhën tuaj.

Studioja punon nga Roma, Milano dhe Napoli dhe është e arritshme edhe jashtë orarit për raste urgjente. Honorari bihet dakord me shkrim përpara fillimit dhe nuk jepen premtime për rezultatin. Pas çdo hapi merrni përmbledhje të shkurtër me afatet dhe me dokumentet që mungojnë. Kur ka element në Shqipëri, koordinohet me kolegë atje, dhe kur puna është e papaguar ose e paregjistruar, studioja ju orienton se si ta rivendosni pozitën tuaj pa e përzier me çështjen penale.

Kur kujdestarja ka pasur marrëdhënie pune të paregjistruar, studioja ndan pjesët e problemit: akuzën penale dhe pozitën e punës. Pjesa e punës mund të kërkojë rrugë të veçanta, por nuk duhet përzier me mbrojtjen penale në fillim. Studioja përgatit kronologji të punës që shërben për çdo pjesë, por pa u dhënë pasojave civile peshë më të madhe se sa ka akuza.

Gjithashtu, studioja ju ndihmon të kuptoni nëse lejet dhe dhuratat që ka dhënë i moshuari kanë dokument, dëshmitar ose motivim të dukshëm. Kjo shpesh është pjesa që e kthen akuzën e «ndikimit» në pyetje për lirinë e të moshuarit për të vendosur.