Prona në Shqipëri kur ekziston një procedim në Itali

Shtëpia në fshat, llogaria në bankë dhe qiraja e prindit: çfarë ndryshon kur hapet një dosje

Për shumë familje shqiptare në Itali, një shtëpi në vendlindje është plani i një jete të tërë: ndërtohet në vite, pak nga pak, me dërgesa që kalojnë nga dora në dorë. Kur hapet një procedim me profil ekonomik, ajo shtëpi nuk shihet më si kujtim, por si tregues. Hetuesi nuk pyet nëse është e bukur apo e re; pyet nga kanë ardhur paratë dhe a përputhen ato me atë që është deklaruar këtu.

Pasojat në jetën e përditshme vijnë në mënyra që askush nuk i pret. Një llogari bankare mund të bllokohet para se të dini diçka, dhe kreditë e vogla që mbështesin konsumin e familjes ndalen bashkë me të. Një qira në Shqipëri që përbën të ardhurën e vetme të një prindi të moshuar mund të mbetet pa pagesë, sepse regjistri i pasurive është shënuar. Blerja ose shitja e një prone, edhe kur ishte planifikuar para hetimit, bëhet e pamundur ose e dyshimtë në sytë e notarit.

Ka edhe një pasojë më të qetë, por jo më të vogël: marrëdhënia me të afërmit. Njeriu që ka dërguar para vite me radhë ndihet i detyruar t'u shpjegojë dhe t'u justifikohet. Të afërmit, nga ana tjetër, mund të frikësohen se do t'u merret ajo që kanë. Ky tension vjen zakonisht nga mungesa e informacionit, jo nga mungesa e besimit. Një pasqyrë e qartë e asaj që është e vërtetë dhe e asaj që mund të provohet i zbut shumë nga këto shqetësime dhe i jep secilit një rol të dukshëm në mbrojtje.

Kush vjen këtu: ai që ndërtoi, ai që mban emrin dhe ai që trashëgoi

Njëri është lexuesi që ka marrë një njoftim hetimi dhe mendon menjëherë për shtëpinë që ka në fshat. Ka punuar me vite, pa u deklaruar gjithmonë me rregull, dhe paratë i ka dërguar nëpërmjet njerëzve që udhëtonin. Tani frikësohet se të gjitha ato mund të lexohen si provë e diçkaje tjetër.

Tjetri është i afërmi në Shqipëri. Nuk di asgjë për Italinë, por i është thënë se prona e tij është "në rrezik". Ndoshta shtëpia është regjistruar në emrin e tij, ndërkohë që fondet kanë ardhur nga i afërmi në Itali. Ai pyet nëse duhet ta shesë, ta ndryshojë emrin apo të mos bëjë asgjë, dhe çdo përgjigje që merr nga lagjja është e ndryshme.

Një i fundit ka një pronë të trashëguar dhe mendon se nuk ka asnjë rrezik. Por trashëgimia nuk provohet vetvetiu: ka nevojë për aktin dhe për certifikatën e pronësisë, të legalizuara, dhe këto shpesh mbeten në një sirtar atje, pa u kërkuar asnjëherë. Kur një hetim e pyet pronarin se si e ka marrë shtëpinë, përgjigjja "nga babai" nuk mjafton pa letrën që e mbështet.

Në të gjitha rastet, thelbi është i njëjtë: prona nuk është problem më vete. Problem bëhet kur mungon një gjurmë e qartë që lidh vlerën e saj me burime të ligjshme, dhe kur kjo gjurmë duhet rindërtuar në vendin e gabuar, me njerëz që nuk e kanë parë kurrë një dosje penale.

Dokumentet që e provojnë origjinën, dhe pse i duhen mbrojtjes

Origjina e ligjshme e një prone provohet me letra, jo me kujtime. Sa më herët të mblidhen, aq më pak ka rrezik që të humbasin ose të mos gjenden më.

• Aktin e trashëgimisë dhe certifikatën e pronësisë, në origjinal dhe me legalizim. Provojnë se prona nuk është blerë me para të dyshimta.
• Kontratat e ndërtimit, faturat e materialeve dhe emrat e ndërtuesve. Tregojnë ritmin e shpenzimeve dhe se ai përputhet me vitet e dërgesave.
• Dëshmitë e dërgesave: fletët e agjencive të transfertave, shkresat e bankës, çdo gjurmë që nuk është thjesht para në dorë. Pa to, dërgesat mbeten një pretendim.
• Pagat dhe deklaratat e të ardhurave në Itali për vitet përkatëse. Hetimi i krahason me shpenzimet, dhe boshllëqet duhet të shpjegohen.
• Çdo të ardhur tjetër të ligjshme: shitjen e një prone të mëparshme, një huazim të dokumentuar, një trashëgimi tjetër, një shkarkim page.
• Emrat dhe kontaktet e personave që mund të dëshmojnë se kush e ka paguar ndërtimin.

Mos prisni të vijë një masë për t'i mbledhur: sigurimi i akteve nga Shqipëria kërkon muaj, dhe shpesh janë dokumentet e fundit që arrihen. Fillimi me ato më të vështirat kursen më shumë kohë.

Nëse një dokument nuk gjendet, mos e krijoni vetë dhe mos kërkoni "një letër që e zëvendëson". Është më mirë të tregoni se ku ndodhet origjinali dhe kush e ka në dorë, sepse mbrojtja mund ta kërkojë me rrugë të rregullt, ndërsa një dokument i prodhuar më vonë zhvlerëson të gjithë të tjerët.

Të provosh tani ose të presësh: rrugët dhe çmimi i secilës

Para jush qëndron një vendim që duket teknik, por që ka pasoja shumë konkrete. Rruga e parë është të mblidhni dokumentet tani dhe t'i paraqisni vullnetarisht kur mbrojtja e vlerëson të nevojshme. Çmimi është se hapet një diskutim që hetimi ndoshta nuk e kishte hapur ende, dhe nëse dokumentet kanë boshllëqe ato bëhen të dukshme. Përparësia është se kur vjen masa, argumenti është gati dhe mund të kundërshtohet pa humbur kohë.

Rruga tjetër është të prisni, duke u mbështetur te ideja se ndoshta nuk do të vijë asgjë. Çmimi është kohor: një masë pasurore, kur vjen, nuk pret që dokumentet të sigurohen në Shqipëri. Dhe çdo ditë që humbet, banka ose zyra vazhdon të mbajë fondet të bllokuara, ndërsa familja nuk di nga t'ia mbajë.

Ka edhe një rrugë të mesme, e cila nuk është kompromis por një mënyrë e menaxhimit të rrezikut: mbledhja e dokumenteve pa i paraqitur, dhe vendimi mbi përdorimin e tyre pas një vlerësimi të përbashkët me mbrojtësin. Kjo nuk e ndalon hetimin, por i jep mbrojtjes kontrollin e kohës dhe e mban familjen të përfshirë në punë konkrete, jo në zhurmë.

Nuk ka zgjedhje universale. Varet nga ajo që hetimi ka në dorë, nga mënyra se si është shpjeguar deri tani prona dhe nga sa e lehtë është të sigurohen aktet nga Shqipëria. Bisedoni hapur me mbrojtësin për secilën, para se të bëni diçka të pakthyeshme.

Çfarë nuk duhet bërë me pronën dhe me paratë

Instinkti i parë, kur frikësoheni për një pasuri, është ta zhvendosni. Është pikërisht veprimi që hetimi pret dhe që e kthen një situatë të shpjegueshme në një të dyshimtë.

• Mos transferoni pronën në emër të një të afërmi "për ta mbrojtur". Një transferim i bërë pas hapjes së hetimit duket si përpjekje për ta fshehur dhe mund të kundërshtohet.
• Mos e shisni me nxitim dhe me çmim të ulët. Hetuesi do ta lexojë si largim të pasurisë dhe do ta krahasojë me vlerën reale.
• Mos e kaloni paranë në dorë nga një person te tjetri për ta çuar në Shqipëri. Çdo gjurmë e munguar bëhet shkak dyshimi.
• Mos hapni llogari të reja në emër të të tjerëve për t'i larguar kursimet nga pamja.
• Mos u bini pas versioneve të ndryshme të së njëjtës histori: atë që thoni në një zyrë, do ta pyesin përsëri në tjetrën.
• Mos shkruani në rrjete ose në grupe për ndërtimin e shtëpisë dhe për fondet. Çdo fotografi apo koment kontrollohet.

Kur një veprim ju duket "i arsyeshëm", konsultohuni para se ta bëni. Në çështjet pasurore, gjesti që duket i mençur nga brenda është shpesh ai që duket i frikshëm nga jashtë.

Edhe një gjest i vogël, si t'i kërkoni një të afërmi të "mbajë paratë për pak", duket i parëndësishëm sot dhe bëhet pyetje e vështirë nesër. Çdo kalim parash që mbetet pa dokument shpjegohet më vështirë se vetë pasuria.

Pyetjet që duhen bërë kur çështja prek pasurinë

Kur hapet një dosje me pasuri në Shqipëri, pyetjet e zakonshme janë "a do ta humbas shtëpinë?". Pyetjet që ndihmojnë më shumë janë më të hollësishme.

• A duhet të provoj çdo lek të shpenzuar, apo mjafton të tregoj se vlera e pronës përputhet me burimet e mia?
• Cilat dokumente nga Shqipëria duhen legalizuar dhe cilat mund të sillen thjesht të përkthyera?
• Nëse prona është në emrin e një të afërmi, çfarë rreziqesh ka ai dhe si e mbrojmë?
• Nëse vjen një masë pasurore, a mund të përdor të ardhurat nga ajo pronë për të jetuar?
• Çfarë rëndësie ka që një pjesë e dërgesave janë bërë në dorë dhe jo me transfertë?
• A mund të më kërkojnë llogari për shpenzime të bëra nga familja pa dijen time?
• A ka ndonjë rrezik nëse kërkoj vetë një certifikatë të pronës në Shqipëri?
• Çfarë bëjmë nëse një pjesë e parave nuk provohet dot, por është e ligjshme?

Shkruani pyetjet para takimit. Njeriu nën presion harron pikërisht ato që do t'i duheshin më shumë.

Ka edhe pyetje të tjera që lindin vetë gjatë bisedës: kush e ka paguar punimin e fundit të shtëpisë, a ekzistojnë njerëz që e kanë parë ndërtimin, a ka pasur kredi të marra në Itali për ta financuar. Shënoni çdo pyetje që ju vjen ndërkohë dhe silleni në takimin tjetër. Në çështjet pasurore, detajet që duken të vogla janë ato që zakonisht mungojnë në dosje, dhe që mbrojtja do t'i kërkojë një nga një me kalimin e kohës.

Kur paratë dhe dokumentet ndodhen në vende të ndryshme

Një procedim që prek pronën në Shqipëri është vetvetiu ndërkombëtar, edhe kur askush nuk ka folur për të. Shumica e dokumenteve që duhen janë atje: regjistri i pasurive të paluajtshme, bashkia, noterët, bankat. Secila prej tyre ka ritmin e vet. Ajo që në Itali merr ditë, atje mund të marrë javë, dhe ka periudha kur zyrat funksionojnë më pak.

Dokumenti nga Shqipëria nuk hyn automatikisht në dosjen italiane. Duhet përkthyer nga një përkthyes i caktuar dhe, sipas llojit, legalizuar. Një fletë e përkthyer keq, ose pa vulën e duhur, mund të refuzohet dhe të humbasë javë të tëra. Prandaj është mirë që i afërmi atje të mos kërkojë "çfarë gjen", por të marrë udhëzime të sakta se çfarë duhet dhe nga cila zyrë.

Nga ana e bankës, kjo do të thotë që fondet që kalojnë nga Italia drejt Shqipërisë dhe anasjelltas lënë gjurmë në sisteme të ndryshme. Kontrolli italian mund të kërkojë informacion atje nëpërmjet kanaleve të bashkëpunimit; kjo e ngadalëson procesin, por nuk e ndalon. Mbrojtja koordinohet me një korrespondent shqiptar për të përgatitur dokumentet përpara se të kërkohen. Konsullata mund të ndihmojë me akte të gjendjes civile, por nuk ndërhyn për pronën. Kujdes edhe me orarin: një zyrë atje mund të mbyllet për festa që në Itali nuk ekzistojnë, dhe një dokument që duhet brenda një afati nuk ka kohë të pritet.

Termat që do të ndeshni në letrat e procedimit

Gjuha e hetimeve me profil ekonomik është e ftohtë dhe e shkurtër. Këto fjalë përsëriten më shpesh në çështjet që prekin pronën.

• Joproporcionalitet: kur vlera e pasurisë nuk përputhet me të ardhurat e deklaruara. Në masat pasurore, vetëm kjo mund të vlerësohet si element.
• Masë pasurore: vendim që bllokon ose merr një të mirë, para se të ketë dënim përfundimtar.
• Origjinë e ligjshme: provë se paraja ose prona vjen nga burime të lejuara, si paga, trashëgimia ose shitja.
• Akt trashëgimie: dokumenti që tregon kush ka trashëguar dhe çfarë. Për përdorim në Itali kërkon legalizim.
• Certifikatë pronësie: nxjerrja nga regjistri që tregon kush është pronari aktual dhe çfarë barrë ka.
• Legalizim: formaliteti që i jep një dokumenti të huaj vlerë në Itali.
• Të ardhura të deklaruara: ato që figurojnë në deklaratat tatimore, jo ato që faktikisht janë fituar.

Në çdo letër, kërkoni fjalën "joproporcionalitet": ajo tregon në çfarë drejtimi po ecën hetimi. Kur e gjeni, kërkoni një shpjegim të secilës shifër që e ka prodhuar atë përfundim.

Ka edhe terma që gjenden më rrallë, por që mund të shfaqen: "masë parandaluese", "shuma e bllokuar", "pasuri e disponueshme". Të gjitha tregojnë të njëjtën gjë nga këndvështrime të ndryshme: çfarë mund të prekë masa dhe çfarë mbetet në dispozicionin tuaj për jetesën e përditshme. Kërkoni që mbrojtësi t'jua përkthejë në fjalë të thjeshta.

Si punon studio kur çështja prek pronën dhe paratë

Fillimi është një telefonatë ose një mesazh në avvmassimoromano@gmail.com. Pas tij, studio kërkon një listë të thjeshtë: çfarë prone kemi, në emër të kujt është, kur është ndërtuar dhe nga cilat burime. Nuk është e nevojshme të keni gjithçka: mjafton të dini ku janë dokumentet dhe kush i ka në dorë.

Detyra jepet me mandat të shkruar dhe mund të nënshkruhet me distancë. Letrat dërgohen si foto ose skedar dhe nuk është e nevojshme të udhëtoni deri në zyrat tona në Romë, Milano ose Napoli për të nisur. Takimet mund të bëhen edhe me video, në shqip, dhe pjesëmarrja e një të afërmi në Shqipëri është e mundur me pëlqimin tuaj.

Puna ndahet në rrjedha paralele. Në Itali, mbrojtja shqyrton aktet e hetimit dhe përgatit kundërshtimet. Në Shqipëri, një korrespondent i besuar merr aktet e pronës, i verifikon dhe ia dërgon studios në formë të gatshme për përkthim e legalizim. Çdo kërkesë që i drejtohet një zyre atje shpjegohet para se të dërgohet, që të mos shkaktohet pa dashje një reagim i panevojshëm.

Gjatë procedimit mbani një dosje të vetme me gjithçka. Studio e përditëson periodikisht dhe ju tregon çfarë mungon. Kur ka një njoftim që po afron një afat, na dërgoni foton e tij menjëherë, edhe natën.

Për çdo dokument që sillni, studio mban një listë të thjeshtë me datën e marrjes, burimin dhe përdorimin e parashikuar.