Ndalimi nga policia italiane: çfarë duhet dhe çfarë jo

Kush e hap këtë faqe pasi policia e ka ndaluar në rrugë

Situata më e zakonshme është e atij që po shkon në punë me autobus ose me makinë dhe policia i kërkon dokumentet. Nuk ka bërë asgjë, por ndihet i ekspozuar: pyetjet vijnë me radhë, kush është, ku shkon, çfarë ka në çantë, kujt i përket makina. Ai nuk di nëse duhet të përgjigjet, nëse mund të refuzojë, nëse është ndaluar apo thjesht po kontrollohet.

Situata tjetër është e atij që nuk ka dokument me vete. Mbase e ka lënë në shtëpi, mbase leja është në rinovim dhe ka vetëm vërtetimin. Policia i thotë të vijë në komisariat për identifikim. Ai pyet nëse kjo është arrestim, nëse mund të telefonojë dikë, nëse duhet të ndjekë dhe sa do të zgjasë.

Ka edhe familjarë që lexojnë nga larg. Dikush është ndaluar gjatë një kontrolli dhe ka telefonuar vetëm për një çast: më kanë ndaluar, do të vonohem. Familja pyet nëse duhet të shqetësohet, nëse duhet të dërgojë dikë, nëse duhet të telefonojë avokatin. Përgjigjja është se një kontroll i thjeshtë nuk kërkon avokat, por çdo fjalë e thënë gjatë tij mund të ketë peshë, prandaj ia vlen të dihet që në fillim çfarë duhet dhe çfarë jo.

Në fund janë ata që kanë pasur kontroll në lokal, në stacion ose në punë dhe kanë firmosur fletën pa e lexuar mirë. Tani pyesin nëse firma ka pasoja dhe nëse mund të ndreqet. Këtu rëndësia e ndarjes është e madhe: identiteti është detyrim, faktet jo.

Kjo faqe është për të gjithë ata, sepse ndalimi në rrugë është çasti ku bëhen gabimet më të mëdha, pa e ditur.

Zgjedhjet e çastit të kontrollit: çfarë thuhet dhe çfarë mbahet

Gjatë ndalimit, personi ka disa mundësi që duken të vogla por kanë çmim të ndryshëm.

Të jepni identitetin menjëherë dhe qartë. Është detyrim; refuzimi ose dhënia e të dhënave të rreme është vepër penale. Çmimi i vetëm: nëse nuk keni dokument, mund të shoqëroheni në komisariat për identifikim. Kjo nuk është arrestim, por kërkon kohë dhe lë gjurmë.

Të përgjigjeni për faktet ose jo. Nuk jeni të detyruar të thoni çfarë keni bërë, ku keni qenë, me kë ishit, çfarë ka në çantë. Përfitimi i heshtjes: nuk krijoni deklarata që mund të dalin kundër jush. Çmimi: policia mund ta marrë heshtjen si mosbashkëpunim, dhe ndonjëherë ndodh që kontrolli zgjatet; por kjo është e drejtë e mbrojtur.

Të pranoni kontrollin e çantës, të automjetit ose të xhepave. Çmimi i pranimit: ajo që gjendet përdoret. Çmimi i refuzimit: policia mund ta kryejë kontrollin në kushtet që parashikon ligji, dhe refuzimi i qetë nuk është vepër, por shkon i shënuar. Mos përdorni forcë ose fjalë ofenduese.

Të firmosni procesverbalin ose jo. Mund ta firmosni pasi ta lexoni, ose të kërkoni të shënohet vërejtja juaj. Çmimi i firmosjes pa lexuar: pranoni atë që është shkruar.

Rregulli praktik: identitetin jepeni, faktet mos i tregoni, dhe çdo fletë lexojeni para se të nënshkruhet.

Çfarë mblidhet pas kontrollit për të provuar se çfarë ndodhi

Edhe kontrolli që duket i parëndësishëm mund të kthehet në dosje. Kur kthehet në shtëpi, personi duhet të shkruajë dhe të mbledhë gjithçka, ndërsa kujtesa është e freskët. Mblidhni:

• Datën, orën dhe vendin e saktë, me emrin e rrugës, të stacionit ose të lokalit, dhe sa kohë zgjati kontrolli.
• Numrin ose shenjën e policëve, nëse e keni parë: uniforma, automjeti, emri në uniformë. Mund të duhet për të identifikuar autoritetin.
• Kopjen e çdo fletë që iu dorëzua, procesverbal, njoftim, vërtetim. Fotografojeni anën e përparme dhe të pasme.
• Shënimin e asaj që iu kërkua dhe asaj që dhatë: identitetin, dokumentin, hapjen e çantës, çfarë thatë ju.
• Emrat e personave që ishin aty, shokë, kalimtarë, shërbyes lokalesh. Mund të dëshmojnë çfarë u tha.
• Dokumentet tuaja të identitetit dhe të qëndrimit, me vërtetimin e rinovimit kur leja është në proces.
• Fotografi të vendit, të automjetit, të sendeve të kontrolluara, nëse bëhet pa pengesë ligjore.

Shkruajeni versionin tuaj me fjalët tuaja, pa e dërguar askujt përveç mbrojtësit. Mos e postoni dhe mos e ndani në grupe, sepse çdo version i shkruar duhet të mbetet i mbrojtur. Dërgojeni vetëm kur të keni folur me avokatin.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme pas një ndalimi

Një kontroll i zakonshëm duket se mbaron brenda minutash, por pasojat mund të vazhdojnë. Nëse procesverbali përmban akuzë ose referim, personi mund të marrë njoftim ditë ose javë më vonë, kur nuk e pret. Pastaj fillon pasiguria: çfarë shkruhet, kush e ka, çfarë kërkohet nga ju.

Në punë, ndalimi mund të ketë efekt nëse ka ndodhur gjatë orarit ose nëse punëdhënësi mëson. Punonjësit në shërbime që përfshijnë besim — kujdes, siguri, transport, ndërtim me akses në shtëpi — ndihen më të prekshëm. Një ndalim që përfundon me njoftim mund të kërkojë mungesa për seanca ose për dokumente, dhe këto duhen planifikuar.

Leja e qëndrimit është pika më e ndjeshme. Nuk çdo ndalim ndikon, por procedimi që del nga ndalimi mund të ndikojë rinovimin. Prandaj, çdo fletë që merrni duhet ruajtur, sepse ajo tregon çfarë është regjistruar dhe çfarë jo.

Në shtëpi, ndalimi sjell shqetësim. Fëmijët që e shohin prindin të kontrolluar, bashkëshorti që pret telefonatën, familja në Shqipëri që dëgjon nga të tjerët. Një bisedë e qetë, pa dramatizim, ndihmon të gjithë. Përveç kësaj, ka vlerë që personi të mos e fshehë ngjarjen nga mbrojtësi, sepse shumë dosje fillojnë nga ndalimet e vogla.

Edhe lëvizja ndryshon: pas një kontrolli me procesverbal, personi ndjen kujdes të veçantë në stacione dhe në kufij, dhe ia vlen të pyesë mbrojtësin nëse ka kufizime për udhëtimin.

Pyetjet që duhen bërë mbrojtësit pas një ndalimi

Një ndalim ka pyetje që nuk i mendon kush nuk e ka kaluar. Pyetni mbrojtësin:

• A jam ndaluar apo thjesht kontrolluar, dhe ku e shihni këtë dallim në fletën që kam?
• Çfarë kam firmosur dhe çfarë pasojash ka ajo firmë?
• Nëse kam dhënë deklaratë, a mund të ndreqet ose të tërhiqet, dhe çfarë efekti ka?
• A kam të drejtë të kërkoj kopjen e procesverbalit dhe si e marr?
• Çfarë ndryshon nëse nuk kisha dokument me vete, por kisha vërtetimin e rinovimit?
• A përbën kontrolli i çantës ose i automjetit provë që mund të përdoret, apo ka kushte që nuk janë respektuar?
• Çfarë efekti ka ndalimi mbi lejen time të qëndrimit dhe mbi udhëtimet?
• Nëse më thërrasin përsëri, a duhet të shkoj, me kë, dhe çfarë mund të them?

Kërkojini përgjigjet me shkrim ose të paktën shënoni datën e bisedës. Pyetja që harrohet më shpesh është e fundit: shumë njerëz shkojnë vetë në komisariat kur thirren, pa mbrojtës, dhe flasin më shumë se sa duhej. Mbrojtësi mund ta shoqërojë ose ta lajmërojë zyrën paraprakisht, dhe kjo ndryshon mënyrën si zhvillohet takimi.

Gabimet e zakonshme që ndodhin gjatë dhe pas kontrollit

Gabimet gjatë ndalimit janë pothuajse gjithmonë të lindura nga frika ose nga dëshira për ta mbyllur shpejt. Shmangini:

• Mos u përgjigjni pyetjeve për faktet "që të mbarojë më shpejt". Fjala e thënë për të shpejtuar mbetet në procesverbal.
• Mos jepni identitet të rremë, as për shaka. Është vepër më e rëndë se refuzimi dhe trajtohet ndryshe.
• Mos refuzoni identitetin. Refuzimi është vepër penale.
• Mos firmosni pa lexuar. Fleta mund të përmbajë pranim, heqje dorë nga mallrat ose deklaratë që nuk e keni bërë.
• Mos reagoni me bërtitje, shtyrje ose fjalë ofenduese. Kjo krijon vepër të re, më të rëndë se kontrolli.
• Mos fshini telefonin ose mesazhet pas kontrollit. Fshirja duket e dyshimtë.
• Mos postoni videot ose fotot e kontrollit në rrjete. Mund të përdoren kundër jush ose të prekin persona të tjerë.

Gabimi më i shpeshtë është ta ngatërrosh ndarjen: identiteti është detyrim dhe faktet jo. Kush e ngatërron, ose heziton për identitetin, ose flet për faktet. Të dyja kanë çmim. Kujtojeni këtë rregull të thjeshtë dhe mos e kaloni kontrollin si bisedë, por si çast ku çdo fjalë mund të shkruhet.

Kur ndalimi ndodh pranë kufirit, në aeroport ose me dokument të huaj

Ndalimi nga policia italiane shpesh përfshin dokumente që vijnë nga jashtë. Pasaporta shqiptare, leja e qëndrimit e lëshuar nga Italia, dokumenti i shtetit tjetër evropian: secili ka rrugën e vet të verifikimit, dhe policia mund të kontrollojë në sisteme që lidhen me shtete të tjera. Nëse emri juaj ka sinjalizim nga jashtë, ai shfaqet gjatë kontrollit pa e pritur.

Gjuha është pika e ndjeshme. Nëse nuk e kuptoni italishten mirë, kini të drejtë interpreti dhe përkthimi të akteve kryesore, por kjo kërkohet shprehimisht dhe me kohë. Mos firmosni fletë në italisht që nuk i kuptoni, edhe nëse policia thotë se është rutinë. Kërkoni që fleta t'ju lexohet ose të përkthehet.

Nëse jeni shtetas shqiptar, keni të drejtë që përfaqësia juaj të njoftohet, por kjo duhet kërkuar. Njoftimi nuk bëhet vetvetiu, dhe familja shpesh e mëson ditë më vonë. Kërkesa e thjeshtë, e shënuar në procesverbal, mjafton për ta nisur.

Dokumentet e vendit të origjinës — pasaporta, certifikatat — mund të nevojiten për të provuar identitetin ose lidhjet familjare, dhe kërkojnë kohë për t'u marrë. Familja në Shqipëri mund t'i përgatisë paraprakisht, me përkthim dhe legalizim kur kërkohen.

Kur kontrolli ndodh në udhëtim, p.sh. në stacion, në autostradë ose në kufi, orari i mbylljes së zyrave dhe distanca nga komisariati ndikojnë kohën e qëndrimit. Mbani numrin e mbrojtësit të ruajtur në telefon dhe në letër.

Si e ndjek studio një rast ndalimi

Studio e trajton ndalimin si moment ku shumë gjëra mund të ndreqen ose të rëndohen. Kur na kontaktoni, pyesim çfarë ka ndodhur, çfarë keni firmosur dhe çfarë fletësh keni. Nëse jeni ende në komisariat ose me policinë, mbrojtësi mund të lajmërohet që të dijë se jeni përfaqësuar dhe të flasë me zyrën.

Nëse kontrolli ka kaluar dhe keni vetëm procesverbalin, shqyrtojmë atë: çfarë shkruhet, çfarë keni pranuar, çfarë mund të ndreqet ose të shënohet si vërejtje. Pastaj përcaktojmë nëse ka rrezik procedimi dhe çfarë dokumentesh duhen mbledhur.

Punojmë në shqip dhe në italisht, me selitë në Romë, Milano dhe Napoli. Mund të na shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose të telefononi numrin në faqe, dhe të dërgoni fotografi të fletëve. Urgjencat marrin përgjigje të shpejtë.

Nuk premtojmë rezultat dhe nuk vlerësojmë paraprakisht përfundimin e ndalimit. Shpjegojmë çfarë mund të bëhet, çfarë kostoje ka dhe çfarë afatesh ekzistojnë, me shkrim, dhe familja vendos nëse e jep detyrën.

Për ata që jetojnë larg qyteteve ku kemi seli, organizojmë takimin me video dhe dokumentet me email, që kontrolli të mos mbetet pa shqyrtim vetëm për shkak të distancës.

Fjalët që do të lexoni në procesverbalin e ndalimit

Fletët e policisë përdorin terma të shkurtër dhe teknikë. Këto janë ato që do t'i hasni shpesh, të lidhura me temën e kësaj faqe.

• Gjeneralitete: të dhënat personale që jeni të detyruar t'i jepni: emri, mbiemri, data dhe vendi i lindjes, adresa. Refuzimi është vepër penale.
• Identifikim: procesi me të cilin policia verifikon kush jeni. Mund të bëhet në rrugë ose në komisariat kur mungon dokumenti.
• Shoqërim: çuarja në komisariat për identifikim, kur nuk keni dokument. Nuk është arrestim.
• Kontroll personal: kontrolli i xhepave, i çantës ose i veshjeve, që bëhet në kushtet e parashikuara.
• Kontroll i automjetit: verifikimi i brendësisë së makinës dhe i dokumenteve të saj.
• Procesverbal: fleta ku regjistrohet gjithçka që ndodh gjatë kontrollit. Firma juaj ka peshë.
• Vërejtje: shënimi që mund të kërkoni t'i shtohet procesverbalit, për shembull nëse nuk pajtoheni me atë që është shkruar.

Nëse hasni terma të tjerë, dërgoni fotografinë dhe do t'i shpjegojmë me fjalë të thjeshta. Termi i panjohur nuk duhet firmosur: pyetni dhe kërkoni përkthim para se të nënshkruhet çdo fletë.