Ndihma juridike me shpenzimet e shtetit: kush e merr

Kush kërkon që shteti ta paguajë mbrojtjen dhe pse çështja vonohet

Rasti më i shpeshtë është i personit që është arrestuar ose thirrur për gjykim dhe që nuk ka mundësi të paguajë mbrojtës të zgjedhur. Ai merr njoftim, dëgjon fjalën «mbrojtës zyrtar» dhe nuk di si ndryshon nga mbrojtësi që zgjedh vetë. Pyet nëse mund të kërkojë që shteti të paguajë, nëse ka të drejtë dhe sa kohë duhet. Disa mendojnë se mjafton të thonë se janë të varfër; të tjerë se kjo është vetëm për italianët.

Rasti tjetër është i familjes, që mban peshën e shpenzimeve. Nëna ose bashkëshortja ka paguar avokatin e mëparshëm dhe ka mbetur pa para. Tani pyet nëse mund të kalohet te ndihma e shtetit, pa lënë mbrojtësin që e njeh çështjen. Ajo ka frikë se do të humbasë kohë ose mbrojtësi do të ndryshojë. Të tjerë kanë të ardhura në Shqipëri dhe nuk e dinë nëse llogariten.

Rasti i fundit është i personave që kanë të ardhura të parregullta, të kryera pa kontratë ose në vende të ndryshme, dhe që nuk dinë si t'i deklarojnë. Ata kanë frikë se deklaratë e pasaktë do t'i dënojë. Të gjithë këta persona kanë pyetje të përbashkët: cilat dokumente më duhen dhe sa kohë do të marrin? Përgjigjja më e shpeshtë është se dokumenti që vonon më shumë vjen nga jashtë Italisë, dhe kjo faqe tregon si të përgatiteni përpara se të nisni kërkesën.

Çfarë vendosni në ditët kur mendoni të kërkoni ndihmë nga shteti

Vendimi që vjen në fillim është nëse ju takon vërtet. Kufiri i të ardhurave përditësohet periodikisht me dekret, prandaj shifra duhet verifikuar në momentin e kërkesës dhe jo të mbështetet te ajo që ju thotë dikush që e ka marrë më herët. Mbrojtësi mund të bëjë vlerësim paraprak të buxhetit të familjes, por vendimi është i gjyqtarit. Mos pritni siguri përpara se të paraqisni kërkesën.

Vendimi tjetër është kur duhet paraqitur. Kërkesa mund të bëhet në çdo fazë të procedimit, por efekti nuk është gjithmonë prapaveprues. Kush pret derisa të përfundojë çështja, nuk do të ketë përfitim për pjesën e mëparshme. Prandaj është më mirë të nisni sa më herët, sidomos kur dokumentet nga jashtë kërkojnë kohë. Ndërkohë, mbrojtësi vazhdon punën, dhe nuk duhet ndërprerë mbrojtja për arsye pritjeje.

Vendimi i fundit është çfarë deklaroni. Të gjitha të ardhurat duhen deklaruar, edhe ato që vijnë jashtë kanaleve zyrtare, sepse deklarata e pasaktë mund të çojë në refuzim, revokim ose procedim për të rreme. Nëse nuk jeni të sigurt si ta shkruani të ardhur, pyesni mbrojtësin përpara se të nënshkruani. Mos kërkoni kurrë «të gjejmë formë» për të ulur të ardhurat në letër; kjo është rruga më e shpejtë për të humbur gjithçka që kërkoni.

Kërkoni gjithmonë konfirmim me shkrim për çdo ndryshim të mbrojtësit.

Çfarë duhet përgatitur përpara se të paraqitet kërkesa

• Deklaratën mbi të ardhurat e personit dhe të të gjithë familjarëve bashkëjetues, sepse llogaritet i gjithë buxheti i familjes.
• Vërtetimin e përfaqësisë konsullore për të ardhurat e prodhuara jashtë Italisë, i cili është dokumenti që vonon më shumë.
• Dokumentet e të ardhurave në Itali: fletëpagesat, deklaratat e taksave, kontratat dhe çdo provë pagese të rregullt.
• Provat e mungesës së të ardhurave, kur personi nuk punon: vërtetime të papunësisë, deklarata të familjes, dokumente të ndihmës shoqërore.
• Përkthimet zyrtare të dokumenteve të huaja, sepse zyrat pranojnë vetëm përkthime të vërtetuara.
• Dokumentet e qëndrimit dhe të identitetit, me të dhënat që përputhen me ato të deklaruara.
• Përbërjen e familjes: certifikata të gjendjes civile që tregojnë kush jeton në të njëjtën shtëpi.
• Njoftimin e procedimit dhe emrin e mbrojtësit që ndjek çështjen, që kërkesa të lidhet me dosjen e saktë.
• Listë të detyrimeve të rregullta: qiraja, borxhet, shpenzimet mjekësore, që tregojnë gjendjen reale.

Mbani dokumentet të ndara sipas vendit të origjinës. Kërkoni vërtetimin konsullor që në ditën e njoftimit, sepse përgjigjja mund të vijë pas shumë javësh. Mos prisni që mbrojtësi ta bëjë këtë vetë; ai ka nevojë për dokumentet tuaja.

Mbani gjithashtu kopje të çdo përgjigjeje të zyrave, edhe të atyre që duken negative, sepse përgjigjet e vjetra ndihmojnë të provohet kur është bërë kërkesa dhe çfarë është kërkuar. Nëse zyrë ju kërkon dokument shtesë, shënoni emrin e zyrtarit dhe datën, që mbrojtësi të ndjekë.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme kur mbrojtja paguhet nga shteti

Kur shteti merr përsipër pagesën, familja ndjen lehtësim të menjëhershëm: nuk ka më faturë të papritur, nuk ka nevojë të shesë ose të marrë hua, dhe mbrojtja nuk varet nga sa para ka personi në atë çast. Por ky lehtësim ka kushte. Kërkesa duhet bërë si duhet, dokumentet duhet të jenë të sakta dhe përgjigjja nuk vjen menjëherë. Në periudhën e pritjes, çështja vazhdon dhe mbrojtësi duhet të veprojë.

Për të huajt, vlerësimi i të ardhurave është më i ndërlikuar. Llogariten edhe të ardhurat e prodhuara jashtë Italisë, dhe kërkohet vërtetim i përfaqësisë konsullore. Ky është dokumenti që e vonon më shumë kërkesën, sepse varet nga zyra në Shqipëri, nga posta dhe nga përkthimi. Familjet që e dinë këtë përpara kohe e fillojnë herët; ato që e zbulojnë vonë humbasin javë të çmuara.

Edhe pasi të jepet, përfitimi ka kufij. Mbulon shpenzimet e mbrojtjes sipas rregullave, por nuk mbulon gjithçka, dhe mund të revokohet nëse zbulohen të ardhura të fshehura ose deklarata të pasakta. Prandaj është e rëndësishme që deklarata të jetë e saktë që në fillim. Mos fshehni asgjë, edhe nëse mendoni se nuk ka rëndësi, sepse kontrollet krahasojnë të dhënat dhe pasojat e deklarate të rreme janë më të rënda se mungesa e përfitimit.

Mbani shënim çdo shpenzim të bërë për kërkesën, për përkthime dhe për postë.

Pyetje për mbrojtësin mbi ndihmën me shpenzimet e shtetit

• A kualifikohem sipas buxhetit të familjes sime, duke llogaritur edhe të ardhurat e jashtme, dhe si llogaritet saktësisht?
• Cilat dokumente nga Shqipëria më duhen dhe sa kohë kërkon vërtetimi konsullor?
• A mund të paraqes kërkesën tani, edhe pa vërtetimin, dhe çfarë ndodh nëse arrin më vonë?
• Çfarë mbulon përfitimi dhe çfarë mbetet për mua, p.sh. përkthimet, ekspertizat ose shpenzimet e tjera?
• Mund ta mbaj mbrojtësin aktual nëse kalojmë te ndihma e shtetit, apo duhet të ndryshoj?
• Në çfarë raste nuk jepet përfitimi për shkak të veprës, pavarësisht nga të ardhurat?
• Çfarë ndodh nëse të ardhurat ndryshojnë gjatë procedimit, dhe a duhet ta njoftoj?
• Kur mund të revokohet përfitimi dhe çfarë pasojash ka kjo për shpenzimet e bëra?
• Si mund ta ndjek familja kërkesën, dhe kujt t'i drejtohet nëse vonohet përgjigjja?

Shënoni përgjigjet dhe ruajini bashkë me dokumentet. Kërkesa për ndihmë është çështje letrash, dhe faqe që mungon mund të vonojë gjithçka.

Pyesni edhe për vlerësimin e të ardhurave të pjesëtarëve që nuk jetojnë me ju, si fëmijë të rritur ose prindër në Shqipëri, dhe nëse llogariten apo jo. Pyesni nëse ka rëndësi dallimi mes të ardhurave të përhershme dhe atyre të rastësishme. Pyesni çfarë ndodh me kërkesën kur njëri nga familjarët refuzon të japë të dhëna. Pyesni nëse mund ta paraqisni vetë deklaratën apo duhet ta bëjë mbrojtësi, dhe kush mban përgjegjësinë nëse del gabim. Dhe pyesni për afatin e pritur të përgjigjes, p.sh. kur duhet të bëni ndjekje.

Çfarë nuk duhet bërë kur kërkoni ndihmën me shpenzimet e shtetit

• Mos fshehni të ardhura, as ato të vogla, as ato që vijnë nga jashtë vendit. Kontrollet i gjejnë dhe pasojat janë më të rënda se refuzimi.
• Mos pranoni dokumente të blera ose «të rregulluara» nga ndërmjetës. Dokumenti i rremë shndërron kërkesën në çështje penale.
• Mos e shtyni vërtetimin konsullor deri në minutën e fundit. Është dokumenti që vonon më shumë.
• Mos e ndërprisni pagesën e mbrojtësit aktual pa e sqaruar si do të vazhdojë. Mbrojtja nuk duhet të mbetet pa mbulim.
• Mos nënshkruani deklaratën pa e lexuar dhe pa e kuptuar. Nënshkrimi është i juaji, dhe përgjegjësia është juaja.
• Mos lini familjarët bashkëjetues jashtë deklaratës. Llogaritet i gjithë buxheti i shtëpisë.
• Mos mendoni se përfitimi është përgjithmonë. Mund të revokohet nëse ndryshon situata ose zbulohen mospërputhje.

Arsyeja është e thjeshtë: ndihma e shtetit bazohet te besimi në deklaratën tuaj. Kush është i saktë, ka rrugë të qartë; kush përpiqet të shmangë, rrezikon të humbasë të drejtën dhe të hapë çështje të reja.

Mos përdorni emrin e të afërmi për të regjistruar të ardhura që janë të tuat, ose anasjelltas, vetëm për të rënë nën kufi. Kontrollet krahasojnë banesën, pasurinë dhe lëvizjet bankare, dhe regjistrim i rremë del shpejt. Mos hapni llogari të reja bankare në emër të të tjerëve vetëm për të fshehur para. Dhe mos i fshini dokumentet e vjetra të pagesave ose të pronave, sepse mund t'ju kërkohen në vlerësim. Çdo pjesë e pasaktë e dosjes mund të dëmtojë gjithë kërkesën, dhe në çështje penale kjo mund të bëhet vend ku besueshmëria humbet.

Kur të ardhurat, familja ose dokumentet janë jashtë Italisë

Për shumë shqiptarë, buxheti i familjes shtrihet mes vendeve. Disa anëtarë punojnë në Itali, të tjerë marrin pension në Shqipëri, të tjerë kanë pronë ose tokë atje. Për kërkesën, të gjitha këto llogariten, dhe për secilën duhet dokument. Prona në Shqipëri mund të mos japë të ardhura, por duhet deklaruar. Pensioni, qiraja ose paga atje duhet provuar me vërtetim të lëshuar nga autoriteti përkatës.

Vërtetimi i përfaqësisë konsullore është pjesa kritike. Kërkohet nga zyra konsullore, e cila vlerëson dokumentet e paraqitura dhe lëshon deklaratë. Procesi kërkon prani ose autorizim, dhe përgjigjja mund të vonojë. Familja në Shqipëri duhet të mbledhë dokumentet e nevojshme, ndërsa personi në Itali duhet të kontaktojë zyrën. Mbrojtësi mund t'ju tregojë çfarë kërkohet saktësisht dhe në çfarë forme.

Kur banoni jashtë Italisë, ka edhe pengesa praktike: njoftimet mbërrijnë me vonesë, përgjigjet kërkojnë adresë në Itali dhe dokumentet duhen përkthyer në italisht nga përkthyes i pranuar. Mbani adresë të besueshme ku merrni postën dhe njoftoni mbrojtësin për çdo ndryshim. Konsullata mund të ndihmojë me vërtetimin, por nuk është mbrojtëse. Nëse çështja ka edhe pjesë në Shqipëri, mbrojtësit në vendet përkatëse duhet të bisedojnë, që të ardhurat e deklaruara të mos kundërshtojnë ato të deklaruara atje.

Mbani gjurmë të çdo letre që dërgoni ose merrni.

Mbajeni mbrojtësin të informuar për çdo ndryshim adrese ose numri telefoni.

Si e trajton studioja kërkesë për ndihmë me shpenzimet e shtetit

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi dhe thoni shkurt kush jeni, çfarë procedimi keni dhe nëse keni të ardhura jashtë Italisë. Dërgoni foto të njoftimit dhe të dokumenteve që keni. Studioja i lexon po atë ditë dhe ju jep listën e dokumenteve që duhen, duke nisur nga ato që vonojnë më shumë, d.m.th. vërtetimi konsullor.

Në bisedë, studioja shpjegon si llogaritet buxheti i familjes, çfarë deklarohet dhe çfarë dokumentesh e mbështesin. Ju thotë sinqerisht nëse ka rrezik refuzimi, p.sh. për shkak të veprës ose të ardhurave, dhe çfarë mund të bëhet. Biseda zhvillohet në shqip dhe aktet ju shpjegohen në gjuhën tuaj. Mbrojtësi përgatit kërkesën, por deklarata mbetet e juaja dhe e nënshkruar prej jush.

Studioja punon nga Roma, Milano dhe Napoli dhe është e arritshme edhe jashtë orarit për raste urgjente. Honorari bihet dakord me shkrim përpara fillimit. Kur ndihma e shtetit është në proces, studioja shpjegon qartë çfarë mbulohet dhe çfarë jo. Pas çdo hapi merrni përmbledhje të shkurtër me dokumentet e marra dhe me ato që mungojnë, që familja në Shqipëri të dijë çfarë t'i kërkojë zyrës dhe kur.

Studioja ju ndihmon të dalloni cilat dokumente mund të pritet të vijnë më herët dhe cilat më vonë, dhe ju jep renditje pune: çfarë kërkohet sot, çfarë javën tjetër, çfarë kur vjen vërtetimi. Kjo e bën pritjen më të qetë për familjen dhe i jep mbrojtjes kalendar të qartë.

Fjalët që do t'i hasni në kërkesë dhe në vendim

• patrocinio a spese dello Stato: ndihma juridike ku shteti paguan mbrojtjen për ata me të ardhura nën kufirin e ligjit.
• reddito: të ardhurat, që llogariten për të gjithë familjarët bashkëjetues dhe përfshijnë ato nga jashtë Italisë.
• autocertificazione: deklarata e personit mbi të ardhurat, e cila nënshkruhet nën përgjegjësinë e tij.
• attestazione consolare: vërtetimi i përfaqësisë konsullore për të ardhurat jashtë Italisë.
• difensore d'ufficio: mbrojtësi i caktuar kur personi nuk ka zgjedhur vetë.
• revoca: heqja e përfitimit kur zbulohen të ardhura të fshehura ose deklarata të pasakta.
• liquidazione: caktimi i shumës që shteti i paguan mbrojtësit për punën e kryer.

Këto fjalë shfaqen në kërkesë dhe në vendimin e gjyqtarit. Nëse lexoni revoca, përfitimi është hequr dhe duhet të kontaktoni mbrojtësin menjëherë. Kërkojini t'ju shpjegojë çdo fjalë që nuk e kuptoni.

Në praktikë, këto fjalë shfaqen në formularët që duhen plotësuar dhe në përgjigjet e gjyqtarit. Formularët janë në italisht, dhe familja shpesh i plotëson me ndihmë të të tjerëve që mund të gabojnë. Kërkoni nga mbrojtësi të kontrollojë çdo rubrikë përpara se të nënshkruani, sidomos ato që lidhen me të ardhurat e familjes. Nëse nuk e dini kuptimin e fushe, mos e lini bosh dhe mos e plotësoni me hamendje. Fushë e lënë bosh mund të sjellë kërkesë për sqarim, ndërsa fushë e plotësuar gabim mund të sjellë dyshim për deklaratë të rreme. Shënoni gjithashtu kur është nënshkruar kërkesa, sepse ajo është pika e referimit për çdo afat të mëtejshëm.