Kthimi në Shqipëri pas vitesh në Itali: çfarë mbetet e hapur

Çfarë ndryshon për familjen kur ktheheni dhe lini një dosje pas

Kthimi i përhershëm në Shqipëri duket si një faqe që kthehet, por për ligjin italian shpesh nuk është. Një procedim që nuk ka përfunduar mbetet i hapur, edhe kur personi është larg. Njoftimet vazhdojnë të shkojnë në adresën e fundit të deklaruar në Itali, një adresë ku nuk banoni më. Kush e merr letrën? Një ish-pronar shtëpie, një fqinj, një zarf në kutinë postare që askush nuk e hap.

Pasojat mbi familjen janë të ngadalshme dhe të papritura. Një gjykim mund të zhvillohet pa praninë tuaj, dhe një vendim mund të bëhet i formës së prerë pa e ditur ju. Vite më vonë, kur dëshironi të hyni në Itali për një vizitë, për një martesë ose për një punë, zbuloni se ka një dënim ose një ndalim hyrjeje që nuk e njihnit.

Në Shqipëri, kthimi sjell edhe nevoja praktike: një punë të re, një shtëpi, shkollën e fëmijëve që duhet njohur në sistemin shqiptar. Për këtë ju duhen dokumente nga Italia: kontribute, kontrata pune, certifikata shkolle. Pa to, kthimi ndodh me duar bosh dhe vitet e punës duken sikur nuk kanë ekzistuar.

Edhe të drejtat që keni fituar mund të humbasin nëse nuk i rregulloni para nisjes. Një pension, një sigurim, një kredi e hapur: secila ka rregullat e saj dhe kërkon një adresë ose një përfaqësues. Prandaj, përgatitja para nisjes nuk është vonesë, por mënyra për ta bërë kthimin të vërtetë dhe jo vetëm fizik.

Kush e hap këtë faqe dhe me çfarë mendimesh

Një burrë ka punuar vite në ndërtim në Itali, ka kursyer, dhe tani dëshiron të kthehet në fshatin e tij. Ka dëgjuar se një gjobë e vjetër, një procedim i pambyllur ose një leje e skaduar nuk kanë rëndësi pasi të shkosh. Ka frikë se mund të jetë gabim, por nuk di kujt t'i pyesë.

Një grua ka një djalë që ka mbaruar shkollën në Itali dhe dëshiron të kthehet në Shqipëri me të. Ajo ka një dosje të vjetër për të cilën nuk dëgjoi asnjë lajm, dhe pyet nëse mund të largohet pa e rregulluar.

Një familjar në Shqipëri sheh që i afërmi në Itali po mendon të kthehet dhe pyet çfarë duhet të sjellë me vete, çfarë të lërë dhe çfarë mund t'i shkaktojë probleme më vonë.

Të tjerë janë tashmë në Shqipëri dhe kanë marrë një njoftim nga Italia, ose kanë ndaluar në kufi sepse emri i tyre del në sistem. Nuk e dinin që një çështje e vjetër mund të shfaqej kështu. Kjo faqe u drejtohet të gjithëve: atyre që po mendojnë të kthehen, atyre që janë kthyer dhe atyre që duan të dinë çfarë mbetet pas.

Disa vijnë këtu për mirë, të sigurt që nuk kanë asgjë të hapur, dhe thjesht duan të dinë çfarë duhet bërë para nisjes. Është një zgjedhje e mençur: edhe kur nuk ka asgjë, të dish me siguri është më mirë se të supozosh.

Çfarë të merrni me vete dhe çfarë të lini të rregulluar

Para se të ktheheni, disa dokumente ia vlen t'i mbani në dorë dhe disa gjëra t'i rregulloni. Mblidhni:

• Kopje të çdo vendimi, njoftimi ose akti gjyqësor që keni marrë ndonjëherë, edhe të vjetër. Kush i ka nuk i humbet; kush i ka humbur duhet t'i kërkojë.
• Një deklaratë të shkruar nga mbrojtësi për çdo procedim të hapur ose të mbyllur, me gjendjen e saktë dhe datën.
• Kontratat e punës, pagat, kontributet dhe certifikatat e sigurimit. Do t'ju duhen për pension, për punë dhe për njohjen e viteve të punuara.
• Certifikatat e shkollës së fëmijëve, kartat shëndetësore dhe vaksinimet, të përkthyera dhe të vërtetuara.
• Lejen e qëndrimit dhe çdo dokument që provon periudhën e qëndrimit, përfshirë datat e hyrjes dhe të daljes.
• Dokumentet e llogarive bankare, kredive dhe pagesave të hapura, me udhëzimet se kujt do t'i shkojnë.
• Një adresë të vlefshme për njoftimet ose emrin e mbrojtësit ku zgjidhni domicilin.

Mos i dërgoni origjinalet me postë të zakonshme. Mbani kopje digjitale dhe, nëse mundeni, jepni një kopje te një i afërm i besuar.

Nëse nuk keni kohë të mbledhni gjithçka, filloni nga dokumentet e punës dhe nga ato të fëmijëve. Janë ato që humben më lehtë dhe që riblihen më me vështirësi nga larg. Pyesni punëdhënësin për një letër të fundit pune dhe për kontributet e paguara, para se të largoheni. Kërkojini me shkrim, që të keni gjurmë të asaj që është kërkuar dhe kur.

Të ktheheni tani, të rregulloni fillimisht, apo të prisni

Para jush qëndrojnë disa rrugë, dhe secila ka një çmim të vërtetë.

Të ktheheni menjëherë, siç është planifikuar. Ka avantazhin e lirisë dhe të shpenzimeve të ulëta. Çmimi është rreziku që një procedim i hapur të vazhdojë pa ju, dhe një gjykim në mungesë të përfundojë me vendim që nuk e dini. Kjo rrugë ka kuptim vetëm nëse jeni të sigurt se nuk keni asgjë të hapur.

Të verifikoni fillimisht gjendjen dhe pastaj të ktheheni. Mbrojtësi mund të kontrollojë nëse ka procedime ose dënime në emrin tuaj dhe të sqarojë çfarë mbetet. Çmimi është koha dhe fakti që duhet të zbuloni çështje të vjetra. Përfitimi është se kthimi bëhet pa surpriza.

Të vendosni një domicil te mbrojtësi dhe të ktheheni me një plan. Nëse ka procedim të hapur, zgjedhja e domicilit siguron që njoftimet të arrijnë dhe mbrojtësi të veprojë. Çmimi është që procedimi mbetet i ndjekur, dhe duhet të jeni gati të reagoni kur ka thirrje.

Nëse dëshironi të ktheheni më vonë në Itali, mbani parasysh se çdo masë dëbimi ose ndalim hyrjeje ka rëndësi. Para çdo vendimi, tregoni mbrojtësit çfarë dokumentesh keni dhe çfarë kujtoni.

Çfarëdo që të vendosni, shkruani arsyen në një shënim me datë. Kur çështja kthehet pas vitesh, do të dini pse vendosët ashtu.

Gabimet që mbeten të fshehura për vite

Në çështjet e kthimit, gabimet shpesh nuk dallohen menjëherë:

• Mos u largoni duke lënë një adresë të vjetër që nuk përdorni më. Njoftimet që nuk arrijnë konsiderohen të dorëzuara.
• Mos supozoni se një procedim "harrohet" pas disa vitesh. Mund të vazhdojë dhe të shfaqet papritur.
• Mos hidhni letrat e vjetra, edhe ato që duken të parëndësishme. Një shkresë mund të jetë e vetmja provë e mbylljes së një çështjeje.
• Mos udhëtoni në Itali ose në vende të tjera të Evropës pa kontrolluar nëse ka një masë në emrin tuaj.
• Mos lini borxhe, gjoba ose detyrime civile të pazgjidhura. Mund të kthehen si çështje të reja me interesa.
• Mos pranoni të kryeni një "rregullim" pa dokument me ndërmjetës në Shqipëri. Dokumentet e falsifikuara shtojnë një problem më të madh.
• Mos ndani me të gjithë planin tuaj të kthimit në rrjete sociale; informacioni mund të përdoret nga persona me interes.

Çdo ndryshim në planin tuaj duhet t'i thuhet mbrojtësit përpara se të ndodhë. Një telefonatë para nisjes kushton më pak se një surprizë në kufi.

Pasi të ktheheni, është e lehtë të mendoni se Italia është një kapitull i mbyllur. Kjo mendje është arsyeja pse kaq shumë njerëz zbulojnë vonë çështje të hapura. Mos e mbyllni telefonin e dikurshëm menjëherë, mos shkatërroni mesazhet e punës ose të zyrave, dhe mos lini jashtë përdorimit adresën elektronike me të cilën keni komunikuar. Nga ato kanë ardhur shpesh njoftimet. Mbajeni një kanal të hapur me mbrojtësin, edhe pasi të jeni vendosur.

Pyetjet për çfarë mbetet e hapur pas nisjes

Në çështjet e kthimit, pyetjet më të dobishme lidhen me atë që nuk shihet. Pyesni:

• Ka procedime të hapura ose dënime që nuk kam mësuar, dhe si verifikohet kjo pa më ekspozuar?
• Çfarë ndodh nëse një gjykim zhvillohet pa praninë time, dhe si mund të jem i përfaqësuar?
• Çfarë adrese duhet të lë për njoftimet, dhe a mund të zgjedh një domicil te mbrojtësi?
• Ekziston një masë dëbimi ose një ndalim hyrjeje në emrin tim, dhe kur skadon?
• Çfarë dokumentesh të punës dhe sigurimit duhet të marr me vete për të ruajtur të drejtat e mia?
• Çfarë ndodh me detyrimet civile ose me dëmshpërblimet e papaguara, nëse largohem?
• Nëse dua të kthehem më vonë në Itali, çfarë më pengon dhe çfarë mund të rregullohet?
• Kush mund të më ndihmojë në Shqipëri me dokumentet dhe me kontaktin me autoritetet?

Kërkoni përgjigje të qarta dhe shënojini me shkrim. Një mbrojtës i mirë nuk bën parashikime për përfundimin; tregon çfarë dihet dhe çfarë mund të verifikohet.

Mos prisni t'i bëni të gjitha në një telefonatë. Filloni nga verifikimi i çështjeve të hapura, sepse prej tij varen të tjerat. Shënoni çdo përgjigje me datë dhe kërkoni të dini kur do të ketë lajme. Nëse mbrojtësi përdor një fjalë që nuk e kuptoni, kërkoni shpjegim: nuk është turp, është e drejta juaj. Pyesni edhe çfarë mund të bëjë familja në Shqipëri në ndërkohë, p.sh. të ruajë letra që arrijnë ose të njoftojë adresën e re.

Kur jeta kalon kufirin, por dosja jo

Kthimi në Shqipëri e vendos personin në një gjendje të veçantë: fizikisht atje, juridikisht ende këtu. Autoritetet italiane nuk e dinë ku jeni, përveç se ju t'ua tregoni, dhe njoftimet shkojnë në adresën e fundit që keni deklaruar. Prandaj domicili i zgjedhur te mbrojtësi është zgjidhja më e përdorur: ai merr njoftimet, ju njofton dhe mund të veprojë në kohë.

Dokumentet që duhen në Shqipëri, si njohja e viteve të punës ose e shkollës së fëmijëve, kërkojnë përkthim të vërtetuar dhe, shpesh, vulosje. Kërkojini herët, ndërsa ende jeni në Itali, sepse zyrat këtu janë më të lehta për t'u arritur sesa nga larg. Posta mes Shqipërisë dhe Italisë është e ngadaltë, dhe dokumentet e rëndësishme nuk duhen besuar asaj.

Në çdo kalim kufiri, emri juaj mund të dalë në sistem nëse ka një masë ose një sinjalizim. Kjo mund të ndodhë vite më pas. Kontrolli i vërtetë bëhet para nisjes, nga një mbrojtës, jo në kufi. Nëse keni dyshime, mos udhëtoni derisa të sqarohet.

Konsullata mund të ndihmojë me dokumente udhëtimi, por nuk përfaqëson askënd në çështjen penale. Telefonatat mes Shqipërisë dhe Italisë nuk kanë problem të fushës orare, por kujdes me orarin e zyrave. Nëse dosja prek pasuri, punë ose familje në Shqipëri, mbrojtësi italian koordinohet me një kolegë atje.

Fjalët që do të gjeni në një dosje të lënë pas

Dosjet e vjetra përdorin terma që duhen kuptuar:

• Procedim i hapur: çështje që nuk ka përfunduar me vendim të formës së prerë; vazhdon edhe pa praninë tuaj.
• Njoftim: shkresa me të cilën autoriteti ju njofton një akt ose një thirrje; dërgohet në adresën e deklaruar.
• Domicil i zgjedhur: adresa që vendosni te mbrojtësi, ku shkojnë njoftimet kur nuk jetoni më në Itali.
• Gjykim në mungesë: gjykimi që zhvillohet pa praninë e të pandehurit, kur njoftimi është konsideruar i rregullt.
• Masë dëbimi: urdhër për largimin e të huajit nga territori; mund të ketë ndalim rihyrjeje.
• Ndalim rihyrjeje: ndalimi për të hyrë përsëri në vend për një periudhë të caktuar.
• Detyrim civil: shuma që duhet paguar si dëmshpërblim ose gjobë dhe që mbetet edhe pas largimit.

Nëse një term tjetër ju duket i paqartë, shënojeni dhe pyesni mbrojtësin. Një fjalë e kuptuar gabim mund të bëjë të humbni një të drejtë.

Në letrat e vjetra mund të shihni shprehje që tregojnë se autoriteti nuk ju gjeti dhe se procedimi ka vazhduar pa ju. Nuk janë akuza të reja, por përshkrime të asaj që ka ndodhur me njoftimet. Pyesni mbrojtësin si lexohen dhe çfarë ndryshon për ju. Nga këto shprehje shpesh kuptohet nëse një gjykim ka përfunduar pa e ditur ju.

Si organizohet puna përpara nisjes

Studio fillon me një bisedë të thjeshtë: çfarë dokumentesh keni, çfarë procedimesh njihni dhe kur dëshironi të ktheheni. Nuk është e nevojshme të shkoni në zyrë; dërgoni foto të letrave që keni dhe tregoni ç'mbani mend. Biseda është në shqip ose italisht, me telefon ose me video.

Avokati kërkon të kuptojë nëse ka diçka të hapur: një procedim, një njoftim që nuk e keni lexuar, një dënim që mund t'ju ketë shpëtuar. Pastaj, me autorizimin tuaj, verifikon ç'mund të verifikohet dhe ju tregon me fjalë të thjeshta çfarë mbetet. Nëse nuk ka asgjë, e mira është që ta dini; nëse ka, e mira është ta dini para nisjes.

Nëse ka procedim të hapur, studio ju propozon domicilin e zgjedhur dhe një plan për ta ndjekur. Ju na lini një kontakt në Shqipëri, ne ju njoftojmë çdo herë që vjen një akt dhe mbani lidhjen me mbrojtësin pa pasur nevojë të ktheheni.

Për dokumentet që duhen në Shqipëri, punojmë me një korrespondent vendas. Zyrat janë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe takimet e drejtpërdrejta organizohen aty ku jeni më afër. Studio nuk bën parashikime mbi përfundimin dhe nuk krahason me raste të tjera. Për çështjet urgjente, kontaktoni sa më shpejt.

Nëse tashmë jeni në Shqipëri, procesi është i njëjtë: dërgoni letrat që keni dhe punojmë nga larg.