Përgjimet në procesin penal italian: kufijtë dhe kundërshtimi

Kush e lexon një transkript përgjimi dhe nuk e njeh veten

Përgjimet hyjnë në jetën e njerëzve në mënyra që asnjëri nuk e pret. Ka kush mëson se është përgjuar nga një akt që cituan pjesë biseda të tij me familjen. Ka kush e kupton nga një pyetje e papritur e policisë, që përmend diçka të thënë në telefon vetëm pak ditë më përpara. Ka edhe kush nuk ishte objekt i përgjimit, por zë nga dikush tjetër: bashkëshorti i personit të përgjuar, shoku që ka thirrur, kolegu që ka shkruar.

Situata më e shpeshtë për ata që flasin shqip është kjo: dosja përmban një përmbledhje të shkruar në italisht të një bisede që ndodhi në shqip. Personi lexon rreshtat dhe nuk e njeh veten, sepse tonin, shakanë, zhargonin dhe kuptimin e vërtetë të fjalës i ka zëvendësuar fjalia e një njeriu tjetër. Ai ndjen se ajo që thuhet nuk është ajo që tha, por nuk di si ta provojë.

Ka edhe familjarë që lexojnë dosjen e një të afërmi dhe shohin biseda që nuk duhej t'i dinin. Pyetja e tyre është se çfarë duhet të bëjnë me atë që kanë lexuar dhe nëse bisedat e tyre me të afërmin janë shndërruar në prova. Të gjithë kanë nevojë të kuptojnë një gjë të vetme: përmbledhja nuk është regjistrimi, dhe pikërisht aty fillon puna e mbrojtjes.

Çfarë ndryshon kur biseda private bëhet pjesë e dosjes

Pasoja e brendshme e përgjimit është e padukshme: njeriu fillon të flasë ndryshe. Pasi dihet që biseda mund të dëgjohet, fjalët bëhen të matura, tonet ftohen dhe marrëdhëniet ndryshojnë. Çifti, prindërit dhe fëmijët e vërejnë ndryshimin, dhe në disa raste ndarja e brendshme e familjes është pasoja më e rëndë.

Në punë, një përmbledhje biseda mund të futë në dosje kolegë dhe shefa që nuk kishin asnjë lidhje me çështjen. Shpesh ata mësojnë se kanë figuruar në akte kur marrin një ftesë për dëshmi, dhe marrëdhënia ndryshon. Për të huajt, çdo hap administrativ merr peshë më të madhe: zyrat e qëndrimit nuk shohin përgjimet, por mund të pyesin për procedimin.

Në nivel praktik, kush dyshon se është përgjuar fillon të përdorë aplikacione të reja, të ndërrojë numra dhe të fshijë mesazhe. Kjo duket e arsyeshme, por krijon probleme të reja: fshirja e mesazheve pas hapjes së hetimit mund të interpretohet si fshehje, dhe ndërrimi i vazhdueshëm i pajisjeve ngre dyshime. Vlerësimi i mbrojtësit para çdo ndryshimi të tillë është më i dobishëm se mbrojtja e improvizuar. Gjithashtu familja duhet të vendosë një rregull të qartë se çfarë flitet në telefon dhe çfarë jo, pa u kthyer në heshtje absolute.

Zgjedhjet kur mësoni se ka përgjime në çështje

Kur dosja përmban përgjime, njeriu qëndron para disa zgjedhjesh të vështira, secila me çmimin e vet.

Të kërkohet dëgjimi i regjistrimeve apo të mjaftohemi me përmbledhjen. Përmbledhja është më e lehtë për t'u lexuar, por është interpretim i policisë. Regjistrimi është prova, dhe mbrojtja ka të drejtë ta dëgjojë. Çmimi është koha dhe kostoja e një përkthyesi ose eksperti, por pa këtë hap shumë gabime mbeten të pakundërshtuara.

Të pranohet përkthimi i bërë nga policia apo të kërkohet një tjetër. Përkthimi gojor i bisedave në shqip kalon nga duar që askush nuk i kontrollon. Të kërkosh transkript të ri mund të zgjasë procesin, por është mënyra e vetme për të provuar se një fjalë ka kuptim tjetër nga ai i shkruar.

Të kundërshtohet përgjimi si i palejueshëm apo të punohet mbi përmbajtjen. Kundërshtimi mbi autorizimin, mbi arsyetimin ose mbi urgjencën mund t'i bëjë provat të papërdorshme, por kërkon bazë të qartë. Puna mbi përmbajtjen është më e ngadaltë por më e sigurt. Zgjedhja merret pasi mbrojtësi ka shqyrtuar dokumentet që autorizonin përgjimin.

Çfarë mblidhet për të kontrolluar një përmbledhje përgjimi

Për të kundërshtuar një përmbledhje duhen dokumente që e vendosin në kontekst. Mblidhni këto, edhe nëse duken të parëndësishme:

• Të gjitha faqet e përmbledhjes ose të transkriptit që keni marrë, me datën, orën dhe numrat e treguar, sepse kontrolli nis nga këto të dhëna.
• Një shënim të shkruar prej jush për secilën bisedë të cituar: kush ishte në anën tjetër, për çfarë flitej, çfarë nënkuptonin disa fjalë, nëse flitej me zhargon ose shaka.
• Emrat dhe numrat e atyre që mund të shpjegojnë kontekstin e bisedës, si familjarët ose shokët që flisnin me ju.
• Gjuhën ose dialektin e përdorur në bisedë, sepse shpjegimi i fjalëve lokale ose të kuptimeve të ndryshme mund të jetë vendimtar.
• Dokumentet që tregojnë ku ishit ose çfarë bënit në atë kohë, kur biseda i referohet një ngjarjeje konkrete.
• Një listë të pajisjeve dhe të numrave që keni përdorur, përfshirë aplikacionet e mesazheve, sepse përgjimi mund të ketë prekur edhe ato.
• Çdo akt tjetër të marrë nga autoritetet në çështje, që mbrojtësi të kuptojë ku i përket përgjimi në hetim.
• Një adresë ku merrni postë dhe një numër që nuk është përgjuar, për kontakte të ndjeshme me mbrojtësin.

Pyetjet që i bëhen avokatit për përgjimet

Përgjimet kanë rregulla teknike të shumta, dhe njeriu rrallë di çfarë të pyesë. Këto pyetje e çojnë takimin te çështjet që kanë peshë:

• Për cilën vepër është autorizuar përgjimi dhe a hyn ajo vepër në listën që ligji e lejon për këtë mjet?
• Kush e ka dhënë autorizimin, gjyqtari apo prokurori, dhe nëse prokurori në urgjencë, a u vlerësua më pas nga gjyqtari?
• Çfarë arsyetimi ka autorizimi për tregues serioz të fajësisë dhe për domosdoshmërinë e përgjimit?
• A mund të dëgjojmë regjistrimet origjinale dhe jo vetëm përmbledhjet, dhe sa kohë duhet për t'i marrë?
• Si kontrollohet përkthimi i bisedave në shqip, dhe a mund të kërkojmë një perit të pavarur?
• Cilat biseda të cituara janë vendimtare për akuzën dhe cilat janë të rastësishme?
• Çfarë ndodh me bisedat që nuk kanë lidhje me çështjen, por që janë regjistruar nga përgjimi?
• A kam të drejtë të di nëse programe të instaluara në telefon janë përdorur për të mbledhur të dhëna, dhe si kundërshtohen?

Biseda në shqip dhe telefonata ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë

Kur biseda ndodh midis dikujt në Itali dhe dikujt në Shqipëri, përgjimi ka kuptim juridik të ndryshëm nga ai i një bisede brenda vendit, dhe kjo pyetje i takon mbrojtësit. Një person që thërret nga Shqipëria mund të mos e dijë që po përgjohet, dhe pas njoftimit të dosjes mund të jetë i shqetësuar nga ajo që u regjistrua. Familja nuk duhet të flasë me njëri-tjetrin për çështjen në telefon, as për ta "sqaruar" atë që u dëgjua.

Gjuha shqipe ka dialekte, zhargon dhe shprehje që ndryshojnë nga rajoni në rajon. Një fjalë e thjeshtë në një zonë mund të ketë kuptim krejt tjetër në një tjetër. Përkthyesi që shkruan përmbledhjen ka mundur të mos e njohë, dhe pikërisht këtu mbrojtja kërkon kontrollin e regjistrimit. Nëse ka nevojë për ekspert gjuhësor ose për dëshmitar që shpjegon kuptimin lokal, kjo duhet përgatitur herët.

Dokumentet që duhen paraqitur nga Shqipëria, si deklarata ose shpjegime, kërkojnë përkthim të vërtetuar dhe legalizim. Mbrojtësit e Italisë dhe të Shqipërisë duhet të koordinohen kur ka procedim paralel, që versionet të mos jenë kundërthënëse. Përfaqësia konsullore mund të japë informacion administrativ, por nuk ndërhyn në mbrojtje dhe nuk duhet bërë kanal për bisedat mbi dosjen.

Si e punon studio një dosje me përgjime

Studio e hap punën me një kërkesë të vetme: të marrë dosjen e përgjimeve me gjithë faqet, përfshirë regjistrimet dhe aktet që i autorizojnë. Për këtë mjafton të na shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose të na telefononi, duke dërguar aktet që keni dhe emrin tuaj. Mbrojtja kërkon të dëgjojë regjistrimet origjinale, jo vetëm të lexojë përmbledhjet.

Në telefonatën e hapjes pyesim për datat e bisedave, për gjuhën e përdorur dhe për kontekstin, sepse ato janë të vetmet që i njeh kush ishte aty. Pastaj bëjmë një listë të bisedave që dalin në akuzë dhe të atyre që e kundërshtojnë. Kur ka nevojë për përkthim ose ekspertizë gjuhësore, e caktojmë herët, sepse koha për t'i përgatitur është e kufizuar.

Biseda zhvillohet në shqip ose në italisht, dhe dokumentet lexohen në gjuhën e tyre origjinale. Studio ka zyra në Romë, Milano dhe Napoli, dhe koordinohet nga larg me kolegë jashtë Italisë kur biseda ka lidhje me njerëz në Shqipëri. Familja merr lajme në një kanal të dakorduar, jo përmes telefonatave që mund të jenë të përgjuara. Nuk premtojmë përgjigje mbi rezultatin: japim një lexim të qartë të dosjes dhe të pikave ku mund të punohet.

Çfarë nuk bëhet kur dyshoni se telefoni dëgjohet

Dyshimi për përgjim e bën njeriun të veprojë nxitimthi. Këto veprime e dëmtojnë më shumë sesa e mbrojnë.

• Mos u përpiqni të zbuloni vetë se kush ju përgjon, as me aplikacione, as me persona jashtë çështjes. Veprime të tilla mund të krijojnë probleme të reja.
• Mos fshini mesazhe, bisedat ose aplikacionet pasi keni dyshuar. Fshirja pas hapjes së hetimit lexohet si fshehje.
• Mos flisni për çështjen në telefon, as me kod. Kodet e improvizuara kuptohen keq dhe zakonisht e keqësojnë situatën.
• Mos u thoni të afërmve "çfarë të thonë" në telefon. Çdo koordinim i versioneve lexohet si ndikim mbi dëshmitë.
• Mos blini telefona të rinj ose karta të reja vetëm për të ikur nga përgjimi. Ndryshimet e papritura ngrenë dyshime dhe nuk garantojnë asgjë.
• Mos postoni në rrjete sociale se jeni përgjuar. Mund të tregojë se keni mësuar diçka nga dosja.
• Mos e merrni përmbledhjen si prova përfundimtare. Kërkoni regjistrimin përmes mbrojtësit.

Fjalët e përgjimeve që gjenden në dosje

Në dosjet me përgjime ka terma teknikë që përsëriten. Këtu janë ato që dalin në këtë faqe:

• Përgjim: dëgjimi dhe regjistrimi i bisedave nga autoritetet. Lejohet vetëm për veprat që ligji i parashikon dhe me autorizim të gjyqtarit.
• Autorizim: vendimi me të cilin gjyqtari lejon përgjimin. Duhet të ketë arsyetim për domosdoshmërinë e mjetit.
• Urgjencë: rasti kur prokurori mund ta japë vetë autorizimin, por vendimi duhet vlerësuar më pas nga gjyqtari.
• Tregues serioz fajësie: kërkesa që ka elementë të qartë që lidhin personin me veprën, para se të lejohet përgjimi.
• Domosdoshmëri absolute: kushti që hetimi nuk mund të vazhdojë pa këtë mjet. Duhet të shpjegohet në autorizim.
• Regjistrim: zëri i regjistruar i bisedës. Është prova e vërtetë, jo përmbledhja e shkruar.
• Përmbledhje: teksti i shkruar nga policia mbi atë që mendon se u tha në bisedë. Nuk është prova dhe mund të kundërshtohet.
• Përkthim gojor: kalimi i bisedës nga shqipja në italisht, që askush nuk e kontrollon. Aty gjendet shpesh pjesa më e madhe e punës së mbrojtjes.