Si merret kopja e akteve dhe kur mund të shihet dosja

Çfarë humbet në jetën e përditshme kur aktet vonojnë

Pa dosjen në dorë, jeta vazhdon, por me një peshë që nuk e ndan dot me asnjë. Nuk dihet nëse duhet marrë leje në punë për seancat, nëse duhet lajmëruar punëdhënësi, nëse udhëtimi te familja në Shqipëri mund të mbahet ose duhet të anulohet. Çdo vendim praktik varet nga ajo që shkruhet në akte, dhe aktet janë ende të mbyllura. Njerëzit që presin kopjen jetojnë në një gjendje të ndërmjetme: nuk mund të pranojnë, nuk mund të kundërshtojnë dhe nuk mund t'u përgjigjen atyre që pyesin.

Në shtëpi, mungesa e akteve ushqen hamendjet. Gruaja, prindërit ose vëllai pyesin çfarë thotë akuza dhe nuk marrin përgjigje të sigurt. Ndodh shpesh që të ndahet informacion i pjesshëm në grupet e komunitetit, dhe çdo thashetheme që ndiqet krijon një version të ri të ngjarjes që nuk ka lidhje me dosjen. Kjo e bën më të vështirë edhe mbrojtjen, sepse dëshmitarët e mundshëm dëgjojnë histori që nuk kanë nga vijnë.

Për leje qëndrimi dhe punë, rrezikoni të humbisni afate që nuk kanë lidhje me procedimin: një rinovim, një kontratë që skadon, një takim në një zyrë. Nëse nuk e dini sa e rëndë është akuza, nuk dini as çfarë t'i thoni punëdhënësit. Disa zgjedhin të heshtin dhe të humbasin punën; të tjerë tregojnë shumë dhe e rëndojnë pozitën. Leximi i dosjes, sa më herët që të jetë e mundur, është mënyra e vetme për ta ndarë atë që duhet thënë nga ajo që duhet ruajtur.

Kush e kërkon kopjen dhe në çfarë gjendjeje ndodhet

Pyetja «kur mund ta shoh dosjen» vjen nga situata shumë të ndryshme, dhe përgjigjja ndryshon me secilën.

Ka personin që ka marrë një njoftim për një procedim që nuk e njihte dhe nuk di as çfarë i vihet në ngarkim. Ai ka vetëm referencën e procedimit dhe një emër prokurori, asgjë tjetër. Për të, hapi që vjen përpara është të kuptojë nëse dosja është ende e mbyllur dhe çfarë mund të kërkohet pa pritur njoftimin e përfundimit të hetimeve.

Ka familjarin e një personi të arrestuar, që ka bërë rrugë të gjatë dhe pret në korridor një përgjigje. Ai dëshiron të shohë dosjen, por nuk është i vetmi i ndaluar prej saj: familja nuk ka të drejtë të marrë aktet vetë, dhe ato i merr mbrojtësi. Këtu praktikisht ka rëndësi kush ka dhënë mandatin dhe si.

Dhe ka personin që e ka marrë njoftimin e përfundimit të hetimeve dhe sheh se aktet janë të disponueshme në kancelari. Ai nuk di nëse duhet të shkojë vetë, nëse duhet të marrë kopje të gjitha, nëse janë të nevojshme kopje të vërtetuara apo mjaftojnë ato të thjeshta. Çdo rast ka një rrugë të vetën, dhe një mbrojtës që e njeh rutinën e kancelarisë e shkurton shumë punën.

Ka edhe ata që pyesin sepse kanë përjetuar një sekuestrim ose një kontroll në shtëpi, dhe e dinë se diçka ka lëvizur, por nuk e dinë si quhet procedimi.

Çfarë të keni gati përpara se mbrojtësi të kërkojë kopjen

Kërkesa për akte ecën shpejt kur dokumentet janë në rregull që në fillim. Çdo gjë që mungon vonon të gjithë zinxhirin, dhe vonesa këtu kushton ditë që nuk ka.

• Njoftimi ose akti që keni marrë, i fotografuar i tërë, me të gjitha faqet. Aty shkruhen numri i procedimit dhe zyra që e ka dosjen, dhe pa to kërkesa nuk dërgohet dot.
• Dokumenti i identitetit, i lexueshëm, dhe një prokurë ose mandat i firmosur për mbrojtësin. Pa mandat, kancelaria nuk jep asgjë, edhe kur personi është prindi ose bashkëshorti.
• Data e saktë kur ju është njoftuar akti, sepse ajo tregon sa afat ka mbetur për çdo hap dhe sa urgjente është kërkesa.
• Nëse ka afat që po ecën, shënimi i datës dhe i arsyes. Kërkesat që tregojnë një afat në skadim trajtohen ndryshe nga ato të zakonshme.
• Një mënyrë për të paguar kopjet. Kostot janë të vogla në vetvete, por nëse kërkohen kopje të vërtetuara ose shumë faqe, shuma rritet dhe duhet të jetë gati.
• Një vend të sigurt ku ruhen kopjet: një kartelë dixhitale të mbrojtur me fjalëkalim, jo një aplikacion mesazhesh i përbashkët me të tjerët.
• Nëse personi është i ndaluar, emri i institutit dhe çdo informacion që ju është dhënë nga kancelaria e tij, sepse aty shpesh mbahen disa akte.

Nëse nuk i keni të gjitha, mos prisni të plotësohet lista. Dërgoni atë që keni dhe thoni çfarë mungon: mbrojtësi mund ta nisë kërkesën me njoftimin dhe me mandatin, kurse pjesa tjetër shtohet gjatë rrugës.

Kur duhet vendosur shpejt: zgjedhjet që hapen kur dosja është ende e mbyllur

Në ditët kur dosja është ende e mbyllur, ju keni disa zgjedhje reale, dhe secila ka çmimin e vet.

Të kërkoni urgjencë ose të prisni kohën e zakonshme. Nëse ka një afat që skadon, kërkesa me urgjencë, e shoqëruar me arsyen, mund ta shkurtojë pritjen nga disa javë në disa ditë. Çmimi është që e hapni një diskutim me kancelarinë dhe prokurorin mbi pse aktet duhen shpejt, dhe nuk mund ta bëni pa mbrojtësin. Nëse nuk ka afat, kërkesa e zakonshme është më e qetë dhe nuk lë shenjë.

Të merrni të gjitha kopjet ose vetëm ato kryesore. Marrja e gjithçkaje kushton më shumë dhe kërkon më shumë kohë leximi, por ju lejon të shihni edhe aktet që në shikim të shpejtë duken të parëndësishme. Zgjedhja e pjesshme është më e lirë, por rrezikon të lërë jashtë dokumentin që e ndryshon të gjithë çështjen. Për dosje të vogla, ia vlen e tëra.

Të lexoni vetë ose të prisni përkthimin. Aktet janë në italisht. Nëse i lexoni vetë me ndihmën e një të afërmi që e kupton gjuhën e përditshme, rrezikoni të keqkuptoni terma teknikë. Nëse prisni përkthimin e tërë, humbisni kohë. Ndërmjet tyre ka një rrugë: mbrojtësi ju shpjegon në shqip pikat kryesore që në ditën kur arrijnë aktet dhe përkthimi i hollësishëm vjen pas.

Ç'nuk duhet bërë me dosjen dhe pse

Dosja është material i ndjeshëm, dhe mënyra si e trajtoni mund ta ndryshojë gjendjen tuaj. Këto janë gabimet që shihen më shpesh.

• Mos e dërgoni dosjen te të njohurit, në grupet e komunitetit ose në rrjetet shoqërore. Çdo fletë që del nga duart tuaja mund të përfundojë te dikush që ka interes të kundërt dhe të përdoret kundër jush.
• Mos ia jepni kopjen personit tjetër të përfshirë në ngjarje. Pozitat tuaja mund të mos jenë identike, dhe ai që e lexon dosjen mund ta përshtatë versionin e tij.
• Mos paguani ndërmjetës që premtojnë «ta nxjerrin» dosjen shpejt jashtë rrugëve zyrtare. Kërkesa bëhet vetëm nga mbrojtësi dhe kancelaria; kushdo tjetër po ju mashtron ose po vë në rrezik kontaktet tuaja.
• Mos shënoni, nënvizoni ose këputni fletët origjinale. Mbajini të pastra dhe punoni mbi një kopje pune.
• Mos kontaktoni personat e përmendur në akte për t'i pyetur çfarë kanë thënë. Këtu mund të dalë një akuzë tjetër, e ndarë nga procedimi aktual.
• Mos pritni ditën e fundit për t'u bërë me akte. Leximi i mirë kërkon kohë, dhe pyetjet që dalin në rend ndërmjet mbrojtësit dhe kancelarisë nuk zgjidhen brenda një pasditeje.

Pas gjithë këtyre ndalimeve qëndron një parim i thjeshtë: dosja është e juaja për t'u mbrojtur, jo për t'u shfaqur. Sa më pak njerëz e shohin, aq më pak rrezik ka që një copë e saj të dalë nga konteksti dhe të përdoret ndryshe nga siç është shkruar.

Pyetjet që e bëjnë leximin e dosjes të dobishëm

Kur aktet vijnë në dorë, janë shumë faqe dhe pak kohë. Këto pyetje i vënë në rend gjërat që duhen lexuar.

• Cili është momenti kur dosja hapet për mua dhe për mbrojtësin tim, dhe a ka ndonjë akt që mbetet ende i mbyllur?
• A kam të drejtë të kërkoj kopje të tërë dosjes apo vetëm të pjesës mbi të cilën mbështetet një masë ose një kërkesë?
• Çfarë ndryshimi bën, në praktikë, mes kopjes së thjeshtë dhe asaj të vërtetuar, dhe kur kërkohet pikërisht kopja e vërtetuar?
• A mund të kërkohet kopja me formë dixhitale dhe a është ajo e vlefshme për të punuar?
• Nëse ndihma juridike falas më pranohet, çfarë ndodh me kostot e kopjeve dhe të përkthimit?
• Kush e përkthen dosjen, sa kohë kërkon dhe a duhet të pres përkthimin përpara se të vendos diçka?
• Çfarë i duhet të bëj nëse dosja më duket e paplotësuar dhe mungojnë akte që më është thënë se ekzistojnë?
• Kur gjej në dosje emra të personave të tjerë, çfarë mund të bëj me to dhe çfarë jo?

Në fund, pyesni edhe për gjërat praktike që vendosin ritmin e punës: kush nga studioja do ta ndjekë dosjen, si e merrni lajmin kur aktet arrijnë dhe në ç'formë do t'ju përcillen përmbledhjet. Një mbrojtës që u përgjigjet qartë këtyre pyetjeve e bën të lehtë pritjen, edhe kur dosja vonon. Nëse përgjigjet ju duken të turbullta, kërkoni t'ju shkruhen: një përgjigje e shkruar është zakonisht më e saktë se ajo e folur.

Kur dosja është në Itali dhe ju jeni në Shqipëri

Shpesh njeriu që duhet të lexojë dosjen nuk është në Itali. Familja është në Shqipëri, personi i hetuar është kthyer atje ose është ende në një vend tjetër, dhe aktet mbahen në një kancelari italiane. Kjo nuk e ndalon leximin, por e ndryshon mënyrën si kryhet. Mbrojtësi italian mund të marrë kopjen për llogari tuajën me mandat të firmosur, dhe mandati mund të nënshkruhet jashtë vendit duke ndjekur rregullat e vendit ku jeni.

Pastaj vjen çështja e përkthimit. Aktet janë në italisht, dhe pjesa më e madhe e tyre përmban terma teknikë që nuk gjenden në fjalor. Një përkthim i dobët mund t'ju bëjë të besoni se akuza është më e lehtë ose më e rëndë nga ç'është. Kërkoni që përkthimi të bëhet nga një person që njeh edhe gjuhën juridike, dhe pyesni mbrojtësin cilat pjesë duhen përkthyer menjëherë.

Kur kopjet duhet të dërgohen jashtë, përdoret një rrugë që mbron të dhënat: një dosje e mbrojtur me fjalëkalim, jo një aplikacion i hapur. Kopja në letër mund të bëhet edhe me kurier, por posta kërkon kohë, dhe për këtë arsye puna kryesore e lexuesit duhet të nisë nga kopja dixhitale. Në rast burgimi, ambasada ose konsullata shqiptare mund t'ju japë informacion mbi të drejtat e familjes për kontakt, por nuk e lexon dot dosjen në vend tuajin. Mbrojtësi është i vetmi që e lexon.

Termat që do të shihni në letra dhe në kancelari

Pjesa më e madhe e dokumenteve që merrni janë në italisht, por termat shqip më poshtë janë ata që përdorim në faqe dhe që do t'i dëgjoni nga avokati.

• Njoftimi i përfundimit të hetimeve: akti që i del personit të hetuar kur prokurori ka mbledhur materialin. Pas tij, dosja hapet tërësisht për mbrojtjen.
• Masë sigurimi: vendimi me të cilin kufizohet liria ose zgjidhet një tjetër kufizim përpara gjykimit. Kur zbatohet, mbrojtësi merr menjëherë aktet mbi të cilat mbështetet.
• Mbrojtës: avokati që ka mandatin tuaj dhe që është i vetmi që mund të kërkojë dhe të marrë aktet për ju.
• Kopje e thjeshtë dhe kopje e konformuar: kopja e thjeshtë është fotokopje; ajo e konformuar vërtetohet nga zyra si identike me origjinalin dhe kushton më shumë.
• Kancelari: zyra e gjykatës ose e prokurorisë ku mbahen aktet dhe ku paraqitet kërkesa.
• Afat: koha e caktuar nga ligji brenda së cilës duhet bërë një hap. Kur ecën një afat, kopja kërkohet me urgjencë.
• Ndihma juridike: mundësia që shteti të përballojë kostot e mbrojtjes për ata që nuk i përballojnë dot, e cila mund të prekë edhe kostot e kopjeve.

Këta terma do t'ju shfaqen në letra të ndryshme, dhe shpesh të përzier. Një njoftim mund të përmendë afatin, kancelarinë dhe mbrojtësin në po atë paragraf. Nëse një fjalë ju duket e ngjashme me një tjetër, mos e supozoni: pyesni, sepse dallimi mes akteve të ngjashme mund të jetë ai që vendos nëse një afat ka ardhur apo jo.

Si e përdor studioja kopjen kur ajo vjen

Kur na jepni mandatin, fillimi është i thjeshtë: na dërgoni fotografitë e njoftimit dhe të dokumentit të identitetit, dhe firmosni një prokurë që ne ju dërgojmë me email. Mund ta bëni nga Italia, nga Shqipëria ose nga ndonjë vend tjetër. Adresa e studios është avvmassimoromano@gmail.com. Për urgjenca, më mirë të telefononi dhe t'ia thoni qartë përgjigjësit se ka një afat në skadim.

Kërkesën për kopjen e paraqesim ne, me arsyen e urgjencës kur ka një të tillë, dhe e ndjekim pranë kancelarisë. Pasi arrijnë aktet, i lexojmë me kujdes dhe ju japim një përmbledhje me shkrim në shqip, ku shpjegojmë cilat janë faktet e akuzës, cilat prova përmendin aktet dhe çfarë mungon. Pastaj ju telefonojmë, që të flasim pyetje pas pyetjeje dhe të përgjigjemi çdo gjëje që nuk kuptoni.

Përkthimi i tërë i akteve, kur duhet, kërkohet vetëm mbi pjesët që e kërkojnë, që të mos shpenzoni më shumë se nevojitet. Nëse dosja prek edhe një vend tjetër, koordinojmë me një mbrojtës atje dhe i ndajmë dokumentet sipas asaj që duhet të shohë secili. Takimet bëhen në sedet tona në Romë, Milano ose Napoli, ose me video. Nuk jepim premtime mbi vendimin e fundit; ajo që bëjmë është t'ju japim një pamje të vërtetë të dosjes, ashtu siç është.

Nëse ndodheni jashtë Italisë, e bëjmë këtë pjesë me email dhe telefon, pa ju kërkuar të vini. Nëse dëshironi ta lexoni dosjen bashkë me ne, caktojmë një takim në një nga sedet.