Vdekja në një aksident rrugor: figura autonome dhe rëndimet

Orët pas aksidentit: çfarë vendosni dhe çfarë kushton secila zgjedhje

Kur dikush ka vdekur në aksident dhe ju drejtonit mjetin, vendimi më i ngutshëm është nëse do të flisni me hetuesit sot apo do të prisni mbrojtësin. Ai që sapo ka dalë nga vendngjarja është në shok, kujtesa nuk është e besueshme; përshkrimi i dhënë në atë gjendje mbetet në akt dhe ndryshohet vetëm me vështirësi. Çmimi i pritjes është se mund të duket sikur nuk bashkëpunoni; çmimi i fjalës së nxituar është se hyn në dosje si deklaratë.

Vendimi tjetër lidhet me provat e alkoolit ose të substancave. Kontrolli ose analizat mjekësore bëhen në çastet fillestare, dhe rezultati përcakton nëse vepra mbetet në formën bazë apo kalon në atë të rënduar. Kini kujdes: mos refuzoni pa e ditur pasojën e refuzimit dhe mos pranoni pa pyetur çfarë po nënshkruani. Mbrojtësi, kur arrin shpejt, mund të kërkojë që procedura e marrjes së mostrave të shënohet saktë.

Vendimi përmbyllës është marrëdhënia me familjen e viktimës. Dëshira për të kërkuar falje, për të shkuar në varrim ose për të ofruar ndihmë është njerëzore, por çdo kontakt i drejtpërdrejtë mund të keqkuptohet ose të përdoret. Pyesni mbrojtësin si mund të shprehet keqardhja pa e lënduar çështjen dhe pa e shtuar dhimbjen e atyre që kanë humbur dikë. Në çdo rast, shmangni shkresat e nënshkruara me familjen pa këshillë.

Kush e hap këtë faqe dhe në çfarë gjendjeje

E hap shoferi që është përfshirë në aksident me viktimë dhe që ende nuk e di çfarë e pret. Ka marrë njoftim ose është thirrur në pyetje, patenta i është marrë përkohësisht dhe nuk e di nëse do të mbetet pa punë. Shpesh ka fjetur pak ditë, ka frikë nga burgu dhe nga reagimi i familjes së viktimës.

E hap familjari i tij, që nuk e kupton pse thuhet vrasje kur nuk ka pasur qëllim. Kërkon në internet dhe gjen fjalë të rënda; nuk e di se ligji italian ka figurë të veçantë për vdekjen e shkaktuar në rrugë, e ndarë nga vrasja e zakonshme, dhe se rëndimet e saj varen nga rrethana konkrete, jo nga emri i veprës.

E hap, më në fund, ai që ka marrë shkresë për heqjen e patentës ose për sekuestrimin e mjetit dhe nuk e di nëse kjo është pjesë e çështjes penale apo masë e veçantë. Edhe pala e dëmtuar mund ta lexojë këtë faqe për të kuptuar pse çështja ecën ngadalë. Këtu shpjegohet po kjo lëndë pa i kërkuar askujt të zgjedhë anë, dhe pa u përpjekur të zbutet dhimbja me fjalë.

Familja e viktimës lexon gjithashtu faqe të tilla, dhe kjo duhet pranuar. Ajo kërkon të kuptojë pse çështja zgjat, pse shoferi nuk është në burg, pse ndodh kjo dhe jo tjetra. Ne nuk e trajtojmë dhimbjen e saj si palë kundërshtare, por e dimë se rregullat e procesit nuk janë të lidhura me ndjenjat e askujt, dhe se kjo faqe vetëm shpjegon si funksionojnë ato.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme

Patenta është vendi ku pasoja ndihet menjëherë. Ligji parashikon heqje të saj për kohë të gjatë, dhe pezullimi mund të vendoset që gjatë procedimit. Kush punon si shofer, shpërndarës ose montues me mjet humb të ardhurat menjëherë; kush e ka punën larg, humb mundësinë për ta arritur. Familja e varur nga ato të ardhura duhet të gjejë zgjidhje të përkohshme.

Sigurimi dhe dëmshpërblimi vijnë menjëherë pas. Kompania e sigurimit hap praktikën e vet, dhe familja e viktimës mund të paraqitet si palë e dëmtuar në procedim. Mjeti shpesh mbahet nën sekuestro për ekspertizë, dhe qiraja ose kredia e tij vazhdon të ecë. Banka mund të rishikojë kreditë, ndërsa punëdhënësi mund të pezullojë ose ta kalojë personin në punë tjetër.

Për shtetasin e huaj, titulli i qëndrimit duhet lexuar bashkë me çdo vendim penal, sepse dënime të caktuara mund të ndikojnë në rinovim. Udhëtimi drejt Shqipërisë, për shembull për varrimin ose për të takuar prindërit, kërkon dijen e mbrojtësit, sepse mund të ekzistojnë kufizime mbi largimin nga vendi. Gjendja psikologjike e personit nuk duhet lënë anash: kush ka shkaktuar vdekje shpesh kërkon mbështetje, dhe kjo nuk e dëmton çështjen.

Pasojë e fshehur është ajo mbi marrëdhënien me punëdhënësin: kush ka vozitur për kompaninë dhe ka shkaktuar aksident me viktimë mund të përballet me pezullim, me largim ose me kërkesa për dëmshpërblim nga vetë firma. Mos nënshkruani asnjë shkresë të punëdhënësit për rregullim të marrëdhënies pa e lexuar mbrojtësi, sepse mund të përmbajë pranime.

Çfarë nuk duhet bërë, dhe pse

Pas aksidentit me viktimë, reagimi instinktiv është shpesh ai që dëmton më shumë. Këto janë gabimet që duhen shmangur dhe arsyet e tyre.

• Mos ia merrni vetes fajin në vend, as mos e hidhni mbi të tjerët; përshkrimi i faktit lihet për kohën kur keni lexuar aktet dhe keni mbrojtës.
• Mos nënshkruani procesverbale, deklarata ose marrëveshje pa përkthim dhe pa mbrojtës; ajo që firmoset në çastet fillestare mbetet.
• Mos largoni, mos riparoni dhe mos shisni mjetin; gjendja e tij është provë që duhet ruajtur, dhe çdo ndryshim lexohet si fshehje.
• Mos fshini mesazhe, thirrje ose fotografi nga telefoni; ato tregojnë kohën, vëmendjen dhe gjendjen tuaj përpara aksidentit.
• Mos postoni asgjë në rrjetet sociale, as keqardhje, as shpjegim; çdo fjali mund të përdoret nga palët.
• Mos kontaktoni familjen e viktimës drejtpërdrejt dhe mos kërkoni mbështetjen e dëshmitarëve; kalojeni përmes mbrojtësit.
• Mos udhëtoni jashtë vendit pa kontrolluar nëse ka kufizime; largimi pa leje mund të prodhojë masë të re.
• Mos pranoni të flisni me shoqërinë e sigurimit në emër të vetes pa këshillë; deklaratat e dhëna atje shpesh shkojnë më pas në dosjen penale.
• Mos udhëtoni drejt Shqipërisë për ta lënë çështjen të ftohet; largimi pa lejen e duhur mund të krijojë masë të re dhe e prish besueshmërinë tuaj.
• Mos bisedoni me dëshmitarët për atë që panë; dëshmia e tyre duhet të mbetet e pavarur, dhe çdo përputhje e tepërt duket e mësuar.
• Mos shtoni objekte ose shenja në vendin e aksidentit, as për ta shpjeguar ngjarjen; çdo ndryshim përdoret kundër jush.

Dosja që duhet të mblidhet që sot

Çështja ndërtohet mbi dokumente teknike dhe mjekësore që mbahen në vende të ndryshme. Sa më shpejt të kopjohen, aq më pak rrezik ka që të humbin ose të ndryshohen.

• Patenta, dokumentet e mjetit dhe polica e sigurimit, në kopje dhe në foto, përfshirë datën e skadimit të tyre.
• Çdo shkresë e marrë nga policia ose nga prokuroria: njoftimi, procesverbali i aksidentit, sekuestrimi i mjetit, heqja e përkohshme e patentës.
• Rezultatet e analizave mjekësore ose të kontrollit të alkoolit dhe të substancave, së bashku me orën dhe vendin e marrjes së mostrave.
• Fotografi të vendit, të rrugës, të sinjalistikës dhe të mjetit, sidomos nëse janë bërë nga vetë personi në ditën e aksidentit.
• Emrat dhe kontaktet e dëshmitarëve të mundshëm që kanë qenë në vend, si dhe çdo mesazh që i kanë dërguar menjëherë pas ngjarjes.
• Dokumentet mjekësore të vetë shoferit, nëse ka pësuar lëndime, dhe çdo vërtetim që sqaron gjendjen e tij shëndetësore në çast.
• Kontratat e punës dhe të qirasë, për të provuar nevojën e patentës dhe të lëvizjes kur kërkohen masa më të lehta.
• Fotografi të sinjalistikës dhe të gjendjes së rrugës, si drita, shenjat dhe sipërfaqja, sepse ndikojnë në vlerësimin e shpejtësisë dhe të kujdesit.
• Çdo vërtetim që provon gjendjen e mjetit përpara aksidentit: kontrolli teknik, riparimet, faturat e frenave dhe të gomave.
• Emrat e personave që ishin me ju në mjet dhe që mund të tregojnë mënyrën si drejtonit.

Kur viktima, familja ose dokumentet janë në Shqipëri

Aksidentet me shtetas shqiptarë shpesh kanë dimension ndërkufitar: viktima ose shoferi kanë familje në Shqipëri, mjeti ka targa të huaja ose dokumentet janë lëshuar atje. Kur viktima është shqiptare, transferimi i trupit dhe kontaktet me familjen e saj kërkojnë organizim, dhe konsullata ose ambasada shqiptare mund të ndihmojë në këto çështje. Kjo nuk e zëvendëson mbrojtjen penale.

Dokumentet e lëshuara në Shqipëri, si patenta, certifikatat e gjendjes civile ose vërtetimet e pronës së mjetit, kërkojnë përkthim të zyrtarizuar dhe formën e legalizimit për t'u pranuar në Itali. Posta mes Italisë dhe Shqipërisë është e ngadaltë, prandaj origjinalet dërgohen me kurier me gjurmim, ndërsa kopjet skanohen për fillimin e punës. Nuk ka diferencë ore, dhe thirrjet me familjen në Shqipëri ose me kolegët bëhen gjatë ditës.

Gjuha e akteve është italishtja, dhe personi i hetuar ka të drejtë përkthyesi në çdo akt të rëndësishëm. Kur shoferi është shtetas i huaj me titull qëndrimi, çdo vendim penal lexohet edhe për pasojat mbi dokumentin. Nëse çështja ka elemente të vendimit të huaj, përdoret procedurë tjetër njohjeje, që shpjegohet nga mbrojtësi në rastin konkret. Mos i përzieni procedurat dhe mos supozoni se ajo që ka ndodhur në Shqipëri zëvendëson aktin që kërkohet këtu.

Kur viktima është në Shqipëri ose nëse dëshmitarët janë atje, mbrojtja ka nevojë të marrë deklarata nga larg. Kjo bëhet vetëm përmes kanaleve të caktuara, jo me thirrje të drejtpërdrejta të mbrojtësit ose të familjes, sepse kontakti i pakujdesshëm mund të prishë vlerën e dëshmisë.

Si e merr studio këtë lëndë

Studioja mund të thirret në çdo orë nga shoferi, nga familjari ose nga personi që ka marrë shkresën. Dëgjojmë në shqip ose në italisht çfarë ka ndodhur, çfarë shkresash janë dorëzuar dhe çfarë është thënë tashmë. Kërkojmë foto të akteve me mesazh ose postë elektronike, dhe nuk kërkojmë që të vendosni asgjë në atë bisedë.

Pas leximit të akteve, mbrojtësi ju shpjegon me fjalë të thjeshta çfarë thotë akuza, cilat rrethana e rëndojnë ose e lehtësojnë figurën dhe cilat rrugë janë të hapura. Ngarkesa dokumentohet me shkrim, ku përcaktohet çfarë përfshihet. Kur ka palë të dëmtuar, ne nuk i kontaktojmë ata pa dijen tuaj dhe pa qëllim të qartë.

Studio ka zyra në Romë, Milano dhe Napoli, dhe ndjek seancat sipas vendit të aksidentit. Kur çështja prek Shqipërinë, koordinohemi me kolegë atje për dokumentet dhe për kontaktet me familjen. Ju njoftoheni pas çdo hapi, me fjalë të thjeshta, dhe jo vetëm kur vjen vendimi.

Nëse çështja bie në periudhë kur ndodheni në gjendje shoku, e kuptojmë dhe nuk i japim kohës rëndësi më të madhe se sa ka: na tregoni çfarë mund dhe pjesën tjetër e lëmë për më vonë. Mbrojtësi nuk kërkon rrëfim të detajuar në bisedën fillestare; kërkon vetëm ku jeni, çfarë shkrese keni dhe cilat vendime nuk presin. Pranojmë mesazhe zanore dhe foto të akteve në çdo orë, dhe kur kushtet e lejojnë, takohemi edhe në distancë, me video, që familja të marrë pjesë pa udhëtuar. Çështja e viktimës ndiqet me kujdes, dhe nuk kontaktojmë familjen e saj pa këshillën tuaj dhe pa qëllim të qartë. Të gjitha dokumentet mbahen të sigurta dhe nuk ndahen me askënd.

Pyetjet që nuk vijnë natyrshëm

Në këtë lëndë çdo hollësi teknike mund të ndryshojë figurën. Këto pyetje i japin bisedës me mbrojtësin drejtimin e duhur.

• Cila figurë më ngarkohet saktësisht dhe cilat rrethana rënduese parashikohen në rastin tim?
• A është i vlefshëm kontrolli i alkoolit ose i substancave që m'u bë, dhe si është marrë mostra?
• Si provohet ose si kundërshtohet lidhja shkakësore mes sjelljes sime dhe vdekjes?
• Çfarë ndodh me patentën tani dhe sa mund të zgjasë heqja e saj?
• A kam të drejtë të udhëtoj jashtë vendit dhe a ka kufizime mbi lëvizjen time?
• Si duhet të sillem me familjen e viktimës dhe me kompaninë e sigurimit?
• Çfarë ndikimi ka vendimi penal te titulli im i qëndrimit dhe te puna?
• Si ndihmohet vetë personi kur ngjarja ka qenë e rëndë si kjo?
• Nëse isha i lodhur ose kisha marrë ilaçe, a ka rëndësi për vlerësimin e fajit dhe si dokumentohet?
• A kam të drejtë të kërkoj kopje të ekspertizës së mjetit dhe të vendit të aksidentit?
• Si ndikon pagesa e dëmshpërblimit nga sigurimi në procedimin penal dhe a e mbyll atë?
• Nëse viktima kishte pjesën e vet të fajit, si lexohet kjo në vendim?
• Çfarë ndodh me patentën nëse çështja zgjat për kohë të gjatë?
• A mund të punoj me mjet të kompanisë gjatë procedimit, dhe çfarë rreziku ka kjo?
• Cilat dokumente duhen kërkuar nga Shqipëria nëse viktima ose dëshmitarët jetojnë atje?

Fjalët e vështira që do të gjeni në akte

Dokumentet e aksidenteve përdorin terma të ftohtë për ngjarje të rënda. Këto janë kuptimet e tyre në fjalë të thjeshta.

Vdekje e shkaktuar në rrugë është figura e veçantë që ligji italian ka për vdekjen e shkaktuar duke drejtuar mjet; ndryshon nga vrasja e zakonshme nga pakujdesia dhe ka dënime më të rënda në disa raste. Rëndime janë rrethanat që e ngarkojnë figurën bazë: drejtimi nën ndikimin e alkoolit ose të substancave, shpejtësia shumë mbi kufirin, kalimi me të kuqe, drejtimi në kundërvajtje. Lidhje shkakësore është raporti mes sjelljes dhe vdekjes, i cili duhet provuar dhe mund të kundërshtohet.

Largim është ikja nga vendi pa ndihmuar viktimën, e cila ka rëndim të veçantë. Heqja e patentës është masa që e ndalon për kohë të gjatë shoferin të drejtojë mjet. Pala e dëmtuar është personi ose familja që ka pësuar dëmin dhe mund të kërkojë dëmshpërblim brenda procedimit.

Nëse shkresa përmban fjalë të tjera që nuk i kuptoni, pyesni mbrojtësin përpara se të përgjigjeni.

Kur lexoni vendimet fillestare, vini re si e quajnë veprën dhe cilat rrethana ka shënuar autoriteti. Ato fjalë tregojnë çfarë duhet kundërshtuar: nëse rrethana rënduese është shënuar pa provë, ajo mund të bëhet objekt i mbrojtjes. Mbajeni shkresën në dorë kur flisni me mbrojtësin dhe shënojini fjalët që nuk i kuptoni, që të mos humbisni minuta me pyetje të përgjithshme. Mos supozoni që fjala e rëndë në shkresë nënkupton gjithmonë dënim të rëndë: figura dhe dënimi vlerësohen në përfundim, jo në fillim.