Orët e para: pesë vendime që nuk kthehen mbrapa

Telefoni, përkthyesi, mjeku dhe familja: vendimet që merren pa e ditur se po merren

Pas një ndalimi, njeriu ndodhet përpara një varg zgjedhjesh që askush nuk i emërton si zgjedhje. Një polic i thotë "hape telefonin", një tjetër e pyet nëse flet italisht, dikush i propozon të telefonojë një të afërm. Secila prej këtyre pyetjeve ka më shumë se një përgjigje, dhe secila përgjigje ka një çmim që del më vonë.

Të hapni telefonin kur ju kërkohet. Duket një gjest bashkëpunimi, dhe nganjëherë është i detyrueshëm. Çmimi: aty ka mesazhe, foto, kontakte të njerëzve që nuk kanë të bëjnë me asgjë. Çdo gjë e lexuar mund të përdoret, edhe për persona të tjerë. Përpërpara se të vendosni, pyesni nëse ekziston një urdhër dhe kërkoni të flisni me mbrojtës.

Të pranoni se "flisni mjaftueshëm italisht". Është shpresa e shumë njerëzve që nuk duan të duken pa gjuhë. Çmimi: një fjalë e kuptuar gabim e shkruar në akt mbetet për gjithë procesin. Kërkoni përkthyes dhe kërkoni që kjo kërkesë të shënohet. Nuk është mungesë respekti; është e drejtë.

Të refuzoni ose të pranoni një vizitë mjekësore. Nëse jeni lënduar, kërkojeni dhe kërkoni që të shënohet. Çmimi i heshtjes: një shenjë mbi trup pa regjistrim nuk provon më vonë asgjë.

Të lini familjen të shpjegojë çfarë ka ndodhur. Mund të ndihmojë, por mund të dëmtojë: çdo version i ndryshëm midis familjes dhe vetë personit krijon kontradikta. Bashkërendoni me mbrojtësin se çfarë thuhet dhe kush e thotë.

Në të gjitha rastet, zgjedhja që kushton më pak është e njëjta: kërkoni mbrojtës dhe mos vendosni asgjë që nuk duhet vendosur sot.

Kush e lexon këtë faqe: një i ndaluar, një familjar dhe një i liruar me një akt në dorë

Këtë faqe e hap, mbi të gjitha, njeriu që sapo ka dalë nga një ndalim ose nga një pyetje e gjatë, dhe që tani ka një fletë në dorë dhe shumë pyetje. Nuk e di nëse ka bërë gabime. E di vetëm se kishte frikë, se foli, se nënshkroi diçka, dhe tani pyet nëse mund të korrigjohet. Përgjigjja është se disa gjëra korrigjohen dhe disa jo, dhe se sa më herët të shihet çfarë ka nënshkruar, aq më mirë.

Familjari që po merr lajmin në telefon është një rast tjetër. Nuk është i pranishëm, nuk e di çfarë po ndodh dhe gjen veten duke dhënë këshilla që nuk i njeh: "mos fol", "thuaj të vërtetën", "lëri ta rregullojnë". Familja është e vetmja që mund të veprojë nga jashtë, por është edhe e vetmja që mund ta dëmtojë pa dashje, me një telefonatë të gabuar ose një mesazh në grup.

Ka edhe një situatë më të heshtur: ajo e personit që akoma nuk është ndaluar, por e di që policia po e kërkon ose që është thirrur për të dhënë deklarata. Ky person ka një avantazh që të tjerët nuk e kanë, sepse ka kohë. Mund të takojë një mbrojtës përpërpara se të shkojë dhe mund të vendosë çfarë të bëjë pa u shtyrë nga nxitimi.

Në të gjitha rastet, pyetja është e njëjtë: çfarë mund të bëhet sot që nuk do të duhet të zhbëhet nesër. Përgjigjja është e shkurtër, por duhet të ndërtohet mbi faktet e rastit tuaj.

Çfarë humbet njeriu në jetën e përditshme nëse orët e hershme shkojnë keq

Gabimet e orëve të para nuk mbeten në stacionin e policisë; i ndjekin njerëzit në shtëpi dhe në punë. Një deklaratë e nënshkruar pa u kuptuar mund të bëhet baza e një mase që e ndalon personin të punojë, të udhëtojë ose të jetojë në shtëpinë e tij. Një masë e tillë nuk është thjesht një kufizim ligjor: do të thotë një punëdhënës që pyet pse mungon, një qira që duhet paguar edhe pa të ardhura, një fëmijë që nuk ka më babanë ose nënën në shtëpi.

Për një të huaj, pasojat janë shumëfishe. Çdo procedim hyn në vlerësimin e lejes së qëndrimit dhe të çdo kërkese tjetër, dhe një version i dhënë keq në fillim mund të përdoret në shumë procedura njëkohësisht. Një telefon i marrë, një dokument identiteti i mbajtur, një adresë e deklaruar gabim: të gjitha këto ndikojnë në jetën e përditshme për muaj.

Familja mbart një barrë tjetër: njoftimi i punëdhënësit, i shkollës, i pronarit të shtëpisë, kontaktet me mbrojtësin, udhëtimi për të takuar personin. Nëse askush nuk koordinon, secili familjar bën diçka dhe askush nuk dëgjon kë.

Ka edhe një kosto që shpesh nuk llogaritet: ajo e reputacionit brenda komunitetit. Një lajm që përhapet nga goja në gojë ndryshon në çdo kalim, dhe kur personi del, gjen një histori që nuk e njeh. Prandaj, kontrolli i asaj që thuhet dhe i atyre që e dinë është pjesë e mbrojtjes, jo një detaj.

Gjeste që duken të vogla dhe që e vështirësojnë mbrojtjen

Këto nuk janë lista e zakonshme e gabimeve që ndeshni kudo. Janë gjeste më të vogla, që prishin punën e mbrojtjes pa u vënë re.

• Mos "sqaroni vetëm një detaj". Një sqarim i vogël gjatë një bisede joformale mund të bëhet pjesa kryesore e një akti. Çdo fjalë mund të shkruhet.
• Mos u përgjigjni me fjalë të cunguara ose me "po" që nuk i kuptoni. Një "po" i thënë nga nxitimi mund të pranojë më shumë nga ç'duhet.
• Mos nënshkruani që të "largoheni më shpejt". Një firmë pa lexim mbetet firmë, edhe nëse u dha me premtimin se ishte formalitet.
• Mos telefononi persona të tjerë të përfshirë për të "përputhur versionet". Edhe një biseda e përzemërt mund të lexohet si përpjekje për të ndikuar mbi provat.
• Mos fshini mesazhet, foton ose historikun e telefonit. Fshirja duket gjithmonë më e keqe se përmbajtja.
• Mos postoni asgjë në rrjete dhe mos u përgjigjni në grupe për ngjarjen.
• Mos pranoni "ndihmën" e dikujt që del nga hiçi dhe thotë se njeh një avokat ose një zyrtar.

Rregulli i përbashkët: nëse nuk jeni të sigurt, ndaloni, kërkoni mbrojtës dhe mos e plotësoni heshtjen me fjalë.

Mos u ndjeni të detyruar t'i 'ndihmoni' autoritetet duke plotësuar boshllëqe me hamendje. Kur nuk e mbani mend një detaj, thoni se nuk e mbani mend; një hamendje e shkruar në akt mbetet fakt. Mos qëndroni gjatë me pyetjet pa mbrojtës vetëm sepse po ju thonë se 'do të kalojë shpejt'. Dhe mos e nënvlerësoni lodhjen: një deklaratë e dhënë natën, kur jeni të rraskapitur, është ajo që gabohet më lehtë.

Çfarë të bëhet gati menjëherë, ndërsa mbrojtësi vjen

Për sa kohë ende nuk keni një mbrojtës në dorë, mund të përgatitni një pjesë të madhe të gjërave që do t'i duhen. Familja ka kohë për këtë, edhe kur personi i ndaluar nuk ka. Mblidhni këto.

• Dokumentet e identitetit: pasaporta, leja e qëndrimit, kodi fiskal, në kopje të qarta. Ndonjëherë regjistrohen gabim në momentin e ndalimit.
• Një shënim kronologjik i asaj që dihet: ku, kur, me kë ishte personi dhe çfarë i është thënë. Në rend, jo si tregim.
• Dokumentet e vendbanimit: kontratën e qirasë, faturat, certifikatën e banimit. Tregojnë se ku mund të gjendet personi dhe se ka lidhje të qëndrueshme.
• Dokumentet e punës: kontratën, fletët e pagës, emrin dhe numrin e punëdhënësit. Dëshmojnë një jetë të rregullt.
• Dokumentet familjare: certifikatat e fëmijëve, të martesës, të shkollës. Ato tregojnë se kush varet nga personi.
• Dokumentet mjekësore dhe lista e barnave, nëse ka sëmundje që kërkojnë kujdes.
• Numrat e telefonit të një familjari kontaktues, të mbrojtësit dhe të punëdhënësit, të shkruar në një fletë.

Mos u jepni dokumentet origjinale askujt përveç mbrojtësit, dhe kërkoni gjithmonë një dëftesë për çdo gjë të dorëzuar.

Familja ka avantazhin e kohës dhe duhet ta përdorë për të organizuar, jo për të bërë telefonata. Hapni një dosje fizike ose dixhitale me emrin e personit, vendosni aty çdo dokument që mblidhet dhe shënoni në fund datën kur u shtua. Kur mbrojtësi kërkon diçka, do ta gjeni brenda minutash. Nëse ka fëmijë, shtoni një listë të asaj që ata kanë nevojë, si shkolla, mjeku, një i rritur i besuar që mund t'i marrë.

Kur ndalimi ka ndodhur në Itali dhe familja është në Shqipëri

Kur personi ndodhet në Itali dhe familja në Shqipëri, orët e hershme kanë një vështirësi të veçantë: informacioni mbërrin vonë, i copëtuar dhe shpesh i gabuar. Një njeri që telefonon nga Tirana për të pyetur çfarë ka ndodhur gjen policinë italiane që nuk ka detyrim t'i përgjigjet, një konsullatë që punon vetëm në orë të caktuara dhe një lajm që qarkullon në rrjete më shpejt se në çdo zyrë. Prandaj, kontakti që duhet bërë përpara çdo tjetri është mbrojtësi, jo zyrat.

Konsullata shqiptare mund të verifikojë vendndodhjen, të njoftojë familjen dhe të lëshojë dokumente zëvendësuese. Nuk ndërhyn në procedim dhe nuk zgjedh mbrojtësin. Ndonjëherë konsullata kompetente nuk ndodhet në qytetin ku u bë ndalimi, dhe kjo kërkon më shumë kohë.

Dokumentet nga Shqipëria që duhen përdorur në Itali, si certifikatat familjare, vendbanimi ose dëshmia e punës, kanë nevojë përgjithësisht për përkthim zyrtar dhe legalizim. Familja duhet t'i fillojë sa më shpejt, sepse posta midis Shqipërisë dhe Italisë nuk ka orar të sigurt, dhe çdo ditë e humbur mund të ketë kosto për masën që do të vendoset.

Familjarët që duan të udhëtojnë në Itali duhet të pyesin më herët mbrojtësin nëse takimi është i mundur dhe me çfarë dokumentesh, sepse një udhëtim pa lejen e duhur mund të përfundojë me një derë të mbyllur. Edhe kontakti telefonik me personin e ndaluar ka rregulla, dhe disa telefonata regjistrohen.

Si e merr studioja jonë një telefonatë në orët e hershme të një ndalimi

Nëse ndodhet në orët e hershme të një ndalimi, telefononi numrin që gjeni në faqe dhe thoni emrin, qytetin ku është personi dhe çfarë dihet. Nuk ka nevojë të shpjegoni gjithçka. Mjafton të na jepni mjaftueshëm për të kuptuar se cilin organ duhet të kontaktojmë dhe çfarë afati ka. Mund të shkruani edhe në avvmassimoromano@gmail.com, por telefonata është më e shpejtë.

Pas telefonatës, ju kërkojmë të na dërgoni dokumentet e identitetit të personit dhe çdo akt që keni. Familja mund të nënshkruajë mandatin në emër të tij, dhe ai e konfirmon kur takohet me ne. Kjo na lejon të veprojmë pa pritur.

Caktojmë një person kontakti nga familja, të cilit i japim përditësimet. Të tjerët mësojnë prej tij, jo nga ne dhe jo nga zyrat. Kështu shmangim konfuzionin dhe informacionin që del jashtë kontrollit.

Flasim shqip dhe italisht. Në ditët e hershme, kur personi deklaron diçka, kërkojmë të jemi të pranishëm dhe, kur nuk jemi, kërkojmë që të ketë përkthyes. Zyrat tona janë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe nëse personi ndodhet në një qytet tjetër, bashkërendojmë me një koleg lokal. Kur familja është në Shqipëri, bashkërendojmë me një korrespondent atje për dokumentet që duhen marrë. Nuk premtojmë asnjë rezultat, por premtojmë që do ta dini se ku ndodhet çështja.

Në orët e hershme, mandati ndonjëherë nënshkruhet nga një familjar. Ne e pranojmë këtë për të vepruar menjëherë, por kërkojmë që personi ta konfirmojë sapo të takohemi me të. Përgatisim një listë të shkurtër të gjërave që familja duhet të bëjë dhe të atyre që nuk duhet të bëjë, dhe ia dërgojmë personit të kontaktit me shkrim, që të mos ketë keqkuptime.

Pyetje për avokatin në orët e hershme

Edhe kur është vonë natën, ka pyetje që duhen bërë. Këto janë ato që kursejnë kohë më vonë.

• Çfarë saktësisht ka ndodhur me personin tim: është ndaluar, arrestuar, apo thjesht pyetur?
• Cili është afati më i afërt dhe kush e ndjek atë?
• A kam të drejtë të takohem me të përpara dëgjimit dhe si e kërkoj?
• Çfarë ka thënë ose nënshkruar deri tani, dhe çfarë mund të korrigjohet?
• Duhet të kërkojmë përkthyes dhe si regjistrohet kjo kërkesë?
• Çfarë i dërgojmë me postë, ushqim, rroba, para dhe si bëhet?
• Çfarë i themi punëdhënësit dhe shkollës, dhe çfarë nuk i themi?
• Kush do të na njoftojë për çdo hap të ri dhe në çfarë mënyre?

Nëse mbrojtësi nuk është i arritshëm në orët e para, kjo është një informacion i rëndësishëm për ju. Pyesni që në fillim se si mund ta kontaktoni dhe sa shpejt përgjigjet.

Shtoni pyetje për orarin: kur mund të flas me mbrojtësin gjatë natës, çfarë ndodh nëse nuk përgjigjet, dhe kush e zëvendëson. Pyesni edhe nëse mund të kërkoj që mbrojtësi të jetë i pranishëm në çdo akt, dhe si mund të njoftohet familja kur personi transferohet. Këto janë pyetje që pak njerëz i bëjnë në mbrëmje, dhe që bëhen të rëndësishme në mëngjes.

Fjalët që do të lexoni në procesverbal

Aktet e hershme përdorin një gjuhë të ngurtë që duket e thjeshtë, por që fsheh pasoja.

• Fermo: ndalimi, kur policia ju mban për një kohë të kufizuar përpërpara se një gjyqtar të vendosë. Nuk është dënim.
• Verbale: procesverbali, akti ku shkruhet ajo që ka ndodhur dhe ajo që keni thënë. Është dokumenti më i rëndësishëm i orëve të hershme.
• Dichiarazioni: deklaratat, çdo gjë e thënë dhe e shkruar nga ju. Mbahen në dosje dhe mund të përdoren më vonë.
• Difensore: mbrojtësi, avokati që ju asiston. Ka të drejtë të jetë i pranishëm në akte të caktuara.
• Interprete: përkthyesi, i nevojshëm kur nuk e flisni mirë italishten. Kërkesa për të duhet të shënohet.
• Firma: nënshkrimi, me të cilin pranoni që akti shkruan atë që thatë. Mos nënshkruani pa e lexuar.

Nëse hasni në një fjalë që nuk e kuptoni në aktin që ju ofrohet për nënshkrim, ndaloni dhe kërkoni ta shpjegojnë. Është e drejtë dhe nuk ju dëmton.

Procesverbali nuk përfshin vetëm atë që thatë, por edhe atë që ata shkruan se thatë, prandaj leximi i tij është gjithmonë i domosdoshëm. Në akte mund të gjeni edhe 'dichiarazioni spontanee', domethënë deklarata të dhëna pa pyetje; edhe ato kanë pasoja. 'Fermo' është ndalim i përkohshëm që duhet vlerësuar shpejt nga një gjyqtar, jo një dënim. Dhe 'interprete' është përkthyesi: kërkesa për të duhet të shënohet në akt, që të mos thuhet më vonë se e kuptuat gjithçka.