Prokurori: kush është dhe çfarë vendos vërtet

Kush e merr një ftesë nga prokuroria

Letra mbërrin në kuti postare, ose një polic i vjen në derë me një ftesë për t'u paraqitur. Shpesh nuk thotë shumë: kërkon prezencën tuaj në një datë të caktuar, për një çështje që nuk specifikohet gjithmonë. Njerëzit që e marrin kanë situata të ndryshme, dhe reagimi i duhur varet nga ajo që kuptoni se cila është situata juaj.

Disa janë persona që nuk dinë fare përse janë thirrur. Mund të jetë dëshmitar i një ngjarjeje, mund të jetë person nën hetim, mund të jetë i dëmtuar. Ftesa nuk e tregon gjithmonë, dhe kjo e bën të vështirë të vendosni nëse duhet të shkoni, me kë dhe me çfarë përgatitjeje.

Të tjerë janë të afërmit e dikujt që është arrestuar dhe mësojnë se prokurori ka marrë çështjen. Pyesin kush është ai, çfarë mund të bëjë dhe pse nuk përgjigjet kur telefonojnë. Pritja i bën të mendojnë se askush nuk po bën asgjë, ndërsa në fakt një hetim ecën shumë në heshtje.

Një grup tjetër janë ata që kanë bërë një denoncim ose një ankesë dhe presin që prokurori të veprojë. Kanë përshtypjen se çështja është harruar. Dhe ka edhe të tjerë, që kanë dëgjuar se prokurori mund të bëjë gjithçka, dhe kërkojnë një bisedë private për ta bindur.

Kjo faqe shpjegon çfarë është prokurori, çfarë mundet dhe çfarë nuk mundet, dhe çfarë ndryshon kur e dini këtë para se të hyni në një zyrë.

Të shkoni, të shkruani ose të prisni

Pas një ftese, para jush ka disa mënyra për t'u sjellë, dhe secila ka çmimin e vet. Nuk ka përgjigje të vetme të duhur.

Mund të paraqiteni dhe të përgjigjeni. Avantazhi është se tregoni gatishmëri, dhe në disa raste një shpjegim i shpejtë e mbyll një paqartësi. Çmimi është se çdo fjalë shkon në procesverbal, i lexuar pastaj në një version që nuk e kontrolloni, dhe ju nuk e dini ende çfarë ka në dosje. Një person që flet pa e ditur çfarë i vihet në ngarkim e ndërton vetë një pjesë të akuzës. Prandaj nuk shkohet pa mbrojtës, dhe mbrojtësi duhet të ketë lexuar çfarë mund të lexohet nga dosja.

Mund të paraqiteni, por të përdorni të drejtën për të mos përgjigjur. Është e ligjshme dhe nuk mund të lexohet si pranim. Çmimi: mund të jepni përshtypjen e mospërfilljes, sidomos në bisedën me një zyrtar, dhe humbni mundësinë për të sqaruar menjëherë një gabim të dukshëm.

Mund të dërgoni një memorie të shkruar. Kjo ju lejon të zgjidhni fjalët, të përmendni dokumente dhe të shmangni një pyetje të papritur. Çmimi: shkrimi mbetet në dosje, dhe nuk mund të kthehet mbrapsht.

Mund të mos shkoni fare. Në disa raste ftesa është thjesht një ofertë dhe mungesa nuk ka pasoja, por në të tjera mungesa lexohet kundër jush ose lejon marrjen e një mase tjetër. Mos supozoni; kontrolloni natyrën e aktit me avokatin përpara datës.

Çfarë të keni në dorë përpara çdo ftese ose njoftimi

Prokurori punon me letra, dhe letrat tuaja janë mbrojtja juaj e vetme gjatë pritjes.

• Ftesën ose njoftimin origjinal, me zarfin, me të gjitha faqet dhe me datën kur e keni marrë. Data e mbërritjes vendos nëse jeni brenda afatit.
• Emrin e zyrës që ju ka dërguar aktin, të zyrtarit ose të njësisë së policisë, dhe çdo numër reference që shfaqet. Pa to, as avokati nuk mund të kërkojë informacion.
• Një shënim të shkurtër me çdo kontakt që keni pasur me policinë: kur, ku, çfarë u tha dhe çfarë keni nënshkruar. Shpesh çfarë ndodhi në momentin e ngjarjes dalin më vonë si kontradikta.
• Dokumentet që lidhen me ngjarjen: mesazhe, kontrata, fatura, bileta, fotografi, çfarë provon ku ishit dhe çfarë bënit.
• Emrat e njerëzve që mund të dinë diçka, vetëm si listë dhe pa ju kërkuar ata të thonë diçka.
• Dokumentet tuaja të identitetit dhe të qëndrimit në fuqi, me datat e skadencës, sepse në zyrë kontrollohen.
• Emrin e avokatit të zgjedhur ose të atij të caktuar, dhe mënyrën si ta kontaktoni shpejt.
• Një shënim për orët dhe ditët kur nuk jeni në dispozicion, si puna ose udhëtimet e planifikuara, sepse mund t'ju duhet të kërkoni një shtyrje të arsyeshme të paraqitjes.
• Një listë të pajisjeve që mbani (telefon, kompjuter, disqe) dhe të llogarive që përdorni, vetëm si listë; mos i dorëzoni askujt pa pyetur avokatin.

Mos i plotësoni dokumentet e munguar me hamendje. Në disa raste mungesa është më e sigurt se një gjë e rindërtuar gabim.

Çfarë ndryshon në jetën tuaj sa kohë çështja është në duar të prokurorit

Kur çështja është në fazën e hetimit, jeta shkon si më herët por me një hije. Prokurori nuk ju thotë çfarë po bën, dhe për një kohë të gjatë nuk dini nëse çështja ecën, është ngecur ose është mbyllur. Kjo pasiguri është në vetvete një pasojë reale.

Disa situata praktike që shfaqen shpesh:

• Puna: një thirrje për të dëshmuar ose për t'u paraqitur kërkon mungesë nga vendi i punës; shpjegoni vetëm sa duhet dhe pa detaje të çështjes.
• Udhëtimet: nëse jeni nën hetim, një udhëtim i gjatë jashtë vendit pa lajmëruar mbrojtësin mund t'ju bëjë të humbni njoftimin e radhës.
• Leja e qëndrimit: një hetim i hapur nuk është dënim, por mund të dalë kur rinovohet dokumenti; ruani çdo shkresë që tregon gjendjen e çështjes.
• Familja: një i afërm mund të marrë ftesë si dëshmitar. Të gjithë duhet të dinë të mos flasin me njëri-tjetrin për çështjen, përndryshe dëshmitë bëhen të pabesueshme.
• Kontaktet me policinë: mund t'ju telefonojnë për «një sqarim të vogël». Mos e trajtoni si bisedë të rastësishme; merr formën e deklaratës.
• Kujtesa: shkruani çdo ngjarje sa është e freskët, sepse pas muajsh detajet mbulohen.

Një pasojë tjetër është kontrolli që ushtroni mbi vetveten: ndryshoni mënyrën si flisni, si shkruani, çfarë postoni, me kë takoheni. Disa e bëjnë këtë spontanisht, dhe kjo është e kuptueshme, por është e dobishme ta bëni me qëllim. Mos u mbyllni kundrejt të gjithëve; thjesht kini kujdes ku shkruani çfarë.

Pyetje për avokatin mbi prokurorin

Këto janë pyetjet që ndihmojnë të kuptoni vendin ku ndodhet çështja.

• Në cilin status jam thirrur: dëshmitar, person nën hetim apo i dëmtuar? Çfarë ndryshon në të drejtat dhe detyrimet e mia?
• A kam të drejtë të shoh çfarë ka në dosje përpara se të flas, dhe kur do ta kem këtë mundësi?
• Nëse nuk përgjigjem në pyetje, çfarë efekti ka kjo për çështjen dhe për imazhin tim te prokurori?
• A ia vlen të paraqes një memorie ose dokumente nga ana ime, apo është më mirë të pres?
• Çfarë mund të kërkojë prokurori vetë dhe çfarë duhet t'i kërkojë një gjyqtari? A duhet t'i frikësohem një kërkese të tillë?
• Kur kam të drejtë të pyes në ç'gjendje është çështja, dhe a ka rrezik që pyetja të nxisë veprime?
• Nëse çështja bie ndesh me një tjetër çështje, po e njëjta prokurori i ndjek?
• A duhet të njoftoj punëdhënësin, dhe si të shpjegoj mungesën?
• Nëse prokurori më kërkon një dokument, a jam i detyruar t'ia jap menjëherë, apo mund të kërkoj kohë?
• Si e dalloj një ftesë të thjeshtë nga një akt që e bën hetimin më serioz?
• Çfarë ndryshon nëse hetimi kalon te një zyrë tjetër prokurorie dhe si e mësoj këtë?
• Si lidhet çështja ime me ato të personave të tjerë që janë përmendur?

Këto pyetje nuk kërkojnë një përgjigje të menjëhershme, por duhen bërë përpara datës së paraqitjes dhe jo në derën e zyrës.

Gabimet që bëhen me prokurorin

Prokurori nuk është një gjyqtar që duhet bindur, por një palë që mbledh prova. Shumica e gabimeve vijnë nga kjo ngatërresë.

• Mos kërkoni një takim privat për të «shpjeguar vetë». Ai takim nuk është konfidencial, dhe çdo gjë e thënë mund të hyjë në dosje.
• Mos telefononi zyrën në mënyrë të përsëritur për të marrë lajme. Prokurori nuk përgjigjet menjëherë dhe zyra nuk jep informacion pa arsye. Telefonatat e shumta rrallë ndihmojnë.
• Mos shkoni pa mbrojtës për të «dëshmuar vetëm pak». Një deklaratë e dhënë si dëshmitar mund të ndryshojë statusin tuaj nëse nga fjalët del një përfshirje.
• Mos u përpiqni të bisedoni me dëshmitarët ose me të dëmtuarin për të rregulluar versionet. Mund të duket si ndikim mbi provat.
• Mos fshini mesazhe, foto ose dokumente që lidhen me çështjen, as ato të pakëndshme.
• Mos përhapni lajmin e thirrjes në rrjetet sociale. Reagimet e të tjerëve do t'ju vënë presion dhe mund të shtojnë dëme.
• Mos pranoni dikë që premton se «ka lidhje» me prokurorin dhe do ta zgjidhë çështjen për para. Është mashtrim.
• Mos mendoni se një prokuror miqësor do ta lehtësojë çështjen. Qëndrimi i tij personal nuk ndryshon detyrën që ka, dhe fjalët e një bisede miqësore shkojnë në dosje njëlloj.
• Mos kërkoni të dini nga kolegët ose nga njerëzit e zyrës se çfarë ka kundër jush. Jo vetëm që nuk do ta mësoni saktë, por krijoni gjurmë se jeni përpjekur.

Kur çështja prek Italinë dhe Shqipërinë

Kur një hetim prek njerëz ose prova në Shqipëri, prokurori italian nuk mund të veprojë direkt atje: duhet t'i kërkojë ndihmë një autoriteti shqiptar, dhe kjo kalon nëpër kanale zyrtare që kërkojnë kohë. Për ju kjo do të thotë që hetimi mund të duket i ndalur kur në fakt pret një përgjigje nga jashtë vendit.

Nëse jetoni në Shqipëri dhe merrni një ftesë nga një prokuror italian, mos supozoni se mund ta injoroni. Mund të jetë një ftesë vullnetare, por mund të jetë edhe parapërgatitje për një kërkesë formale. Merrni menjëherë një avokat që njeh sistemin italian dhe atë shqiptar, sepse roli i prokurorit në Shqipëri është i ngjashëm por jo i njëjtë, dhe supozimet nga njëri vend nuk vlejnë në tjetrin.

Dokumentet duhen shqyrtuar me kujdes. Akti italian ju vjen në italisht, dhe nëse jeni jashtë vendit përkthimi nuk është i sigurt; kërkoni një përkthim me të gjithë tekstin përpara se të përgjigjeni. Po kështu, çdo dokument që sillni nga Shqipëria duhet të ketë përkthim të vulosur dhe, nëse kërkohet, njohje formale.

Kur dëshmitari ose dokumenti është atje, ka shpesh mundësi të tregoni në mënyrë që të mos jetë nevoja për udhëtim: videolidhje, dëgjim përmes autoritetit shqiptar ose dokument i marrë me kërkesë. Por kërkesa duhet bërë herët. Studio koordinon me një kolegu në Shqipëri për çdo gjë që ndodh atje.

Si merret një çështje që ka të bëjë me prokurorin

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi në numrin e shënuar në faqe. Dërgoni foton e ftesës ose të njoftimit, me të gjitha faqet, dhe thoni vetëm: kush jeni, cila është data e paraqitjes dhe nëse keni folur me dikë tashmë. Mos shpjegoni çështjen me shkrim në mesazhin fillestar; do ta bëjmë në bisedë.

Në telefonatë, avokati do të kërkojë të kuptojë në cilin status jeni thirrur, çfarë dini për çështjen dhe çfarë keni thënë tashmë dhe kujt. Pastaj përcakton nëse do të paraqiteni, nëse do të dërgohet një memorie ose nëse do të përdoret e drejta për të mos përgjigjur. Nëse dosja ende nuk është e aksesueshme, themi çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëhet derisa të hapet.

Punohet në shqip dhe në italisht. Në ditën e paraqitjes, mbrojtësi ju shoqëron dhe kërkon përkthyes për ju, sipas nevojës. Studio ka selitë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe nëse prokuroria kompetente është në një qytet tjetër, çështja merret përmes një kolegu atje.

Honorari bisedohet përpara çdo hapi. Nuk jepen premtime për rezultatin, as për kohën që ka hetimi.

Nëse ftesa është për një datë të afërt, na thoni që në mesazh; do ta trajtojmë si urgjente dhe do t'ju themi menjëherë a duhet kërkuar shtyrje. Nëse jeni jashtë Italisë, na tregoni se ku ndodheni, që të vlerësohet mënyra e përgjigjes dhe përkthimi i aktit.

Gjatë gjithë hetimit ju mbahet i informuar për çdo ndryshim që mësojmë nga dosja, edhe kur nuk ka lajme të mira.

Fjalë që do të shihni në ftesa dhe njoftime

Ftesat e prokurorisë përdorin një fjalor që duket i ftohtë. Këto janë termat më të shpeshtë dhe kuptimi i tyre real.

• Prokurori: ai që drejton hetimin dhe ushtron akuzën. Nuk gjykon, nuk jep masa dhe nuk mbyll vetë një çështje.
• Policia gjyqësore: njësia që kryen aktet fillestare nën drejtimin e prokurorit dhe që duhet t'i komunikojë atij brenda afateve ligjore.
• Gjyqtar: ai që vendos për masat, për përgjimet dhe për mbylljen e çështjes, pasi prokurori i kërkon.
• Ftesë për t'u paraqitur: akti që ju thërret në zyrë; ka datë dhe vend dhe duhet lexuar me kujdes për të kuptuar statusin tuaj.
• Prokuroritë e posaçme: zyra që merren me krimin e organizuar dhe me dosje të ndërlikuara; kalimi aty tregon një hetim më të gjerë.
• Njoftim: shkresa që ju vjen; data e marrjes numëron afatet.
• Hetim: faza kur mblidhen provat; mund të zgjasë dhe nuk do të thotë ende akuzë e formuar.
• Memorie: tekst i shkruar nga mbrojtja dhe i dorëzuar në dosje; përmban argumente dhe dokumente dhe nuk zëvendëson dëgjimin.
• Status i personit: cilësia në të cilën thirreni, dëshmitar, person nën hetim ose i dëmtuar; vendos të drejtat tuaja.
• E drejta për të mos përgjigjur: mundësia ligjore për të mos dhënë deklarata; nuk lexohet si pranim.
• Kërkesë për gjyqtarin: akti me të cilin prokurori kërkon një masë ose një përgjim; ai vetë nuk i jep ato.