Ndihma ndaj një të kërkuari: kur familja bëhet e hetuar

Kush e hap këtë faqe kur një i afërm është i kërkuar nga policia

Këtë faqe e hap një nënë, një motër, një bashkëshorte ose një vëlla që ka mësuar se një i afërm është kërkuar nga autoritetet. Policia ka trokitur në derë, ka pyetur ku është, ka kërkuar telefonin ose adresën. Familja është e shqetësuar për të, dhe nuk e di nëse duhet të flasë, të heshtë, ta ndihmojë ose të pritë. Çdo fjalë i duket e rrezikshme.

Një tjetër është dikush që ka bërë një favor të vogël: ka lënë një të afërm të qëndrojë një natë, i ka dhënë para, e ka çuar me makinë në një vend ose i ka dhënë një telefon të vjetër. Në çastin e veprimit nuk e dinte se ai person ishte i kërkuar, ose e dinte por nuk e mendoi si diçka të rëndë. Tani merr një thirrje nga policia dhe shpjegohet që mund të hetohet për ndihmë ndaj një personi të kërkuar.

Një tjetër është një shok, një fqinj ose një koleg që është ngatërruar pa dashje: një mesazh i pa-lexuar i dikujt në ikje, një makinë e huazuar, një banesë e dhënë me qira që përdoret nga një person që më pas del i kërkuar. Ai ndihet i përdorur dhe i frikësuar, dhe nuk di si ta provojë që nuk dinte.

Në secilin rast, ajo që duket si një akt solidariteti ose miqësie mund të kthehet në një procedim, dhe e kundërta: ajo që duket si rrezik mund të jetë e mbrojtur nga ligji, sidomos për të afërmit e ngushtë. Faqja shpjegon ku kalon kufiri.

Vendimet që mbeten para familjes brenda orëve

Kur dikush është i kërkuar, familja ka para vetes disa zgjedhje që nuk presin. Një prej tyre është nëse do t'i përgjigjeni policisë kur pyet ku është personi. Heshtja në lidhje me atë që dini nuk është vepër: askush nuk detyrohet të denoncojë, dhe ju mund të refuzoni të jepni informacion. Por një gënjeshtër e shprehur në mënyrë aktive, si "nuk e kam parë" kur e keni parë, është ndryshe, dhe mund të krijojë një problem të ri. Çmimi i heshtjes është një tension me ata që pyesin; çmimi i fjalës së gabuar është një dosje më vete.

Zgjedhja tjetër ka të bëjë me strehimin. Të afërmit ngushtë shpesh ndihen të detyruar ta strehojnë personin e kërkuar, dhe ligji ka një trajtim të veçantë për ta, që do ta shpjegojmë më poshtë. Megjithatë, ky trajtim nuk është një leje e pakufizuar; mbrojtësi duhet të këshillojë para se të vendosni. Strehimi i një personi që nuk është i afërm i ngushtë është i ndryshëm.

Zgjedhja e fundit është te vetë personi i kërkuar: a e nxisni të paraqitet vetë? Paraqitja vullnetare, me një mbrojtës pranë, shpesh ndryshon mënyrën si shihet situata dhe e bën më të lehtë organizimin e mbrojtjes. Por është një vendim që e merr ai dhe jo familja, dhe familja mund vetëm të ofrojë ndihmë për të gjetur një mbrojtës. Kush e fsheh, edhe me dashuri, shpesh e shtyn çështjen më keq.

Çfarë mblidhet kur dikush në familje është i kërkuar

Në këto çaste, dokumentet shërbejnë për të kuptuar çfarë ka ndodhur dhe për të mbrojtur secilin. Mblidhni këto.

• Çdo shkresë që ka lënë policia në shtëpi ose që keni marrë: njoftim, procesverbal kontrolli, thirrje. Fotografojini të gjitha, përfshirë anën e prapme.
• Emrat e atyre që erdhën në shtëpi, shenjat e tyre të njohjes dhe ora e vizitës. Janë të dobishme nëse më vonë diskutohet si u zhvillua kontrolli.
• Një shënim i shkruar menjëherë për çfarë ju pyetën, çfarë përgjigjeni dhe çfarë ju kërkuan. Hollësitë harrohen shpejt.
• Mesazhet dhe telefonatat e fundit me personin e kërkuar, të ruajtura pa ndryshim. Mund të tregojnë kur e keni dëgjuar dhe çfarë dinit.
• Dokumentet që tregojnë lidhjen familjare: akt lindjeje, martese, certifikatë familjare. Provojnë nëse jeni të afërm të ngushtë.
• Çdo send që personi ka lënë te ju, si valixhe, dokumente ose para, me përshkrimin e kohës kur i ka lënë.
• Kontaktet e një mbrojtësi të besuar, që të mos kërkohet në çast paniku.

Mbajini origjinalet në një vend të sigurt dhe jepini mbrojtësit kopje.

Mos hidhni asgjë, as mesazhet që duken të parëndësishme. Nëse nuk jeni të sigurt çfarë është e rëndësishme, mbani gjithçka dhe lëreni mbrojtësin të ndajë çfarë vlen. Shënoni me kujdes kohën kur dëgjuat për herë të fundit nga personi i kërkuar dhe çfarë u tha, sepse data e njohurisë mund të jetë vendimtare.

Si ndryshon jeta e familjes kur një i afërm është i kërkuar

Një familje me një të kërkuar jeton në një gjendje të pasigurt që prek çdo pjesë të jetës së përditshme. Policia mund të kthehet në çdo orë, telefoni bëhet burim ankthi, dhe çdo zile në derë ngre frikë. Fëmijët dëgjojnë biseda që nuk duhet t'i dëgjonin dhe pyesin pse nuk shihet një i afërm. Gjumi prishet, puna vuan, dhe familja ndihet e vëzhguar.

Ka edhe pasoja praktike. Nëse i kërkuari ishte një burim të ardhurash, familja mbetet pa të, dhe kostot e një mbrojtësi ose të një fshehjeje rëndojnë buxhetin. Qiraja, shkolla dhe dërgesat për të afërmit në Shqipëri bëhen më të vështira. Disa njerëz marrin borxhe të pakëshillueshme, ose pranojnë ndihma nga persona të panjohur, që pastaj kërkojnë diçka në këmbim.

Në komunitet, miqtë dhe fqinjët e dinë shpejt. Disa ndihmojnë, të tjerë largohen, dhe disa ushqejnë thashetheme. Ata që janë të afërt me të kërkuarin mund të ndihen nën presion, nga policia ose nga vetë të kërkuari, për të bërë gjëra që nuk duan. Kjo është një nga pikat ku shumë njerëz hyjnë në një rrugë që nuk e kishin menduar.

Për ata me leje qëndrimi të varur nga puna, çdo procedim, edhe për një favor të vogël, krijon pasiguri për rinovimin. Prandaj është e rëndësishme që familja të kërkojë këshillë para se të veprojë, jo pas.

Mbani qetësinë për fëmijët: ata duhet të marrin shpjegime të thjeshta, jo thashetheme.

Pyetjet që nuk bëhen shpesh në një rast të tillë

Familjet pyesin me të drejtë "çfarë duhet të bëj". Pyetje të tjera, më të holla, ndryshojnë rezultatin praktik.

• Ndihma ime ishte e dukshme dhe e vazhdueshme, apo një akt i vetëm, dhe si e vlerëson ligji dallimin?
• A dija vërtet që personi ishte i kërkuar, dhe si provohet njohuria ose mungesa e saj?
• Jam i afërm i ngushtë sipas ligjit, dhe cili është saktësisht rrethi i personave që përfshihen në mbrojtjen e veçantë?
• Nëse e kam strehuar dikë, cilat elemente e ndajnë strehimin nga një ndihmë e ndëshkueshme?
• Nëse nuk i dhashë informacion policisë, a ka rrezik të lexohet si ndihmë, apo heshtja ime është e mbrojtur?
• Çfarë ndodh nëse kam thënë diçka të pavërtetë në çastin e pyetjes?
• Telefonata ose mesazhi që kam dërguar personit të kërkuar mund të përdoret kundër meje?
• Çfarë rruge ka personi për t'u paraqitur, dhe a mund ta ndihmoj pa rrezikuar veten?

Kërkoni përgjigje me shkrim, sepse në ankth harrohet shumë.

Mos prisni që mbrojtësi t'i përgjigjet të gjitha pyetjeve në një bisedë. Disa varen nga fakti nëse jeni i afërm i ngushtë sipas ligjit, dhe kjo kërkon verifikim të dokumenteve. Pyesni edhe për rrugën e komunikimit me personin e kërkuar: a mund ta këshilloj të paraqitet dhe si të ngjitem me të pa rrezikuar veten?

• Nëse jam i afërm i ngushtë dhe e kam strehuar, a mbetet gjithsesi një rrezik, dhe çfarë më mbron saktësisht?

Kërkoni përgjigje me shkrim dhe shënoni datat.

Çfarë nuk duhet bërë kur policia kërkon një të afërm

Në këto çaste, gabimet vijnë nga dashuria dhe nga frika. Këto janë më të dëmshmet, me arsyen e tyre.

• Mos e fshihni personin e kërkuar në shtëpi ose te të njohur pa kërkuar këshillë. Edhe pse ligji ka një trajtim të veçantë për të afërmit, nuk është i pakufizuar.
• Mos jepni dokumente, para ose telefona për të ndihmuar ikjen. Ky është pikërisht lloji i ndihmës që ndëshkohet.
• Mos gënjeni policinë në mënyrë aktive. Mund të heshtni, por një gënjeshtër hap një problem të ri.
• Mos fshini mesazhet, thirrjet ose historikun me personin e kërkuar. Fshirja duket fshehje dhe zbulohet shpesh.
• Mos përdorni telefonin tuaj për të koordinuar ikjen ose takimin. Thirrjet lënë gjurmë të qarta.
• Mos postoni në rrjete sociale për çështjen. Çdo fjalë mund të bëhet provë.
• Mos pranoni favore nga të panjohur që thonë se mund ta "rregullojnë" çështjen. Janë shpesh mashtrues ose, më keq, persona të lidhur me çështjen.

• Mos u përpiqni të "mbroni" personin duke i dhënë informacion për lëvizjet e policisë. Ky është pikërisht lloji i ndihmës që ndëshkohet.
• Mos pranoni të ruani pasaporta, para ose sende për të kërkuarin pa e ditur çfarë janë. Mund të bëheni pjesë e çështjes.
• Mos u mbështetni vetëm te mosndëshkimi për të afërmit. Ai nuk e pastron çdo sjellje dhe vlerësohet nga gjyqtari rast pas rasti.

Para çdo hapi që nuk e keni të qartë, telefononi mbrojtësin. Një pyetje e vogël sot mund t'ju kursejë një procedim.

Kur i kërkuari ose familja janë në vende të ndryshme

Në familjet shqiptare, lidhja midis Italisë dhe Shqipërisë është e vazhdueshme. Një person mund të jetë i kërkuar në Itali dhe të ketë ikur në Shqipëri, ose të jetë i kërkuar nga autoritetet shqiptare dhe të jetë në Itali. Familja ndodhet shpesh në një vend, i kërkuari në tjetrin, dhe të gjithë janë të ngatërruar me autoritetet e Italisë dhe të Shqipërisë.

Kur kërkimi është ndërkombëtar, çështja është shumë më e ndërlikuar. Procedura të tilla kalojnë nëpër kanale zyrtare mes shteteve, dhe familja nuk ka asnjë kontroll mbi to. Ajo që ka ndikim janë dokumentet: akte shqiptare që provojnë lidhjet familjare, vendbanimin dhe punën, të përkthyera nga një përkthyes i njohur dhe, kur kërkohet, të legalizuara. Posta ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë zgjat, dhe një dokument që vjen vonë nuk ndihmon.

Nëse i kërkuari ndodhet në Shqipëri, ai ka nevojë për një avokat vendas që të këshillojë mbi pozitën e tij atje, ndërsa mbrojtësi italian ndjek çështjen këtu dhe koordinohet. Familja në Itali duhet të jetë e kujdesshme me atë që thotë në telefon me atë në Shqipëri, sepse bisedat mund të kontrollohen në të dyja anët.

Telefonatat kanë po atë orë, por zyrat shqiptare mbyllen herët dhe festat zyrtare ndryshojnë. Ambasada ose konsullata shqiptare mund të vërtetojë dokumente identiteti dhe të orientojë familjen, por nuk mund të ndërhyjë në procedurën e kërkimit. Mos presni prej saj një ndërmjetësim që nuk e ka në dorë.

Si e merr në dorë studio një çështje me një të kërkuar

Kontakti nis me një telefonatë ose një mesazh të shkurtër. Thoni kush jeni, çfarë lidhje keni me të kërkuarin dhe çfarë ka ndodhur: një vizitë e policisë, një thirrje, një njoftim. Mos shpjegoni gjithçka me shkrim; mbrojtësi pret që ta dëgjojë nga ju në telefon, ku mund të pyesë me radhë dhe të shmangë çdo fjalë të panevojshme në mesazhe të hapura.

Gjatë bisedës fillestare, mbrojtësi sqaron pozitën tuaj: jeni i afërm i ngushtë, jeni mik, jeni dikush që ka ndihmuar pa e ditur. Prej kësaj varet gjithçka. Pastaj tregon çfarë nuk duhet bërë deri në takimin tjetër dhe çfarë mund të bëhet sot. Nuk premton rezultat dhe nuk flet për gjasa. Një mbrojtës nuk mund të përfaqësojë njëherësh familjen dhe të kërkuarin nëse interesat e tyre kundërshtojnë, dhe e thotë hapur që në fillim.

Komunikimi bëhet në shqip ose në italisht, me fjalë të thjeshta. Studio ka zyra në Romë, në Milano dhe në Napoli, dhe për familjet që jetojnë në qytete të tjera punon me kolegë vendas. Kur i kërkuari ose një pjesë e familjes është në Shqipëri, koordinohemi me një avokat atje, që hapat të ecin pa kontradikta.

Mesazhet e shkurtra shkruhen në adresën avvmassimoromano@gmail.com, kurse për urgjenca përdorni telefonin e shënuar në krye të faqes.

Gjatë procesit, familja merr njoftime të shkruara pas çdo hapi të rëndësishëm.

Fjalët që hasen në aktet për ndihmë ndaj të kërkuarit

Kur çështja hyn në akte, fjalët e përditshme zëvendësohen nga terma të saktë. Këta janë ata më të shpeshtë.

Ndihmë ndaj të kërkuarit. Sjellja e atij që, pas kryerjes së një vepre nga një tjetër, e ndihmon të shpëtojë nga kërkimet e autoritetit.

Strehim. Dhënia e një vendi qëndrimi personit të kërkuar. Është një nga format e ndihmës që ndëshkohet, me përjashtimin për të afërmit.

I afërm i ngushtë. Personi në lidhje të ngushtë familjare, për të cilin ligji parashikon mosndëshkim ose zbutje.

Mosndëshkim. Përjashtimi nga dënimi, që vlen për të afërmit e ngushtë në kushte të caktuara.

Heshtje. Refuzimi për të dhënë informacion. Nuk është vepër: askush nuk detyrohet të denoncojë.

Kërkim. Veprimi i autoritetit për të gjetur personin që i shmanget një akti gjyqësor.

Njoftim akuze. Akti që ju bën të njohur se jeni të hetuar; shihni datën e marrjes menjëherë.

Pengim i drejtësisë. Figura më e gjerë që godet çdo sjellje që pengon rrjedhën e hetimit. Heshtja e thjeshtë nuk hyn aty.

Njohuri. Fakti që dinit se personi ishte i kërkuar. Prova e saj ose e mungesës së saj është shpesh qendra e çështjes.

Procesverbal kontrolli. Akti që mbyll vizitën e policisë në shtëpi. Kërkoni kopjen dhe lexojeni para se ta nënshkruani.

Mbajtës i informacionit. Kushdo që di ku ndodhet personi. Heshtja e tij nuk është vepër, por një gënjeshtër aktive mund të bëhet problem.