Kur Italia kërkon një person që ndodhet në Shqipëri

Kush e hap këtë faqe dhe me çfarë letre në dorë

Telefonata vjen në mbrëmje ose herët në mëngjes: policia ka trokitur te shtëpia në Shqipëri, ka pyetur për emrin e të afërmit tuaj dhe ka përmendur Italinë. Ky është skenari që e sjell shumicën e lexuesve këtu. Ata nuk dinë ende nëse bëhet fjalë për kërkesë dorëzimi, për dënim të vjetër që nuk e kanë ditur kurrë, apo për procedim të hapur pa dijeninë e tyre.

Ka edhe lexuesin që ndodhet në Itali dhe merr vesh se vëllai, babai ose bashkëshorti u ndalua në Shqipëri për shkak të kërkesës së autoritetit italian. Ai nuk e di cila gjykatë vendos, kush e mbron personin atje dhe nëse dosja italiane mund të preket nga këtu. Pyetja e tij është konkrete: çfarë mund të bëj unë, sot, nga ky vend?

Pastaj vjen personi që jeton prej vitesh në Shqipëri, ka lënë pas një jetë në Itali dhe nuk është kthyer më. Ai ka dëgjuar se mund të ketë vendim ndaj tij, por nuk ka asnjë shkresë në dorë. Dëshiron të dijë nëse ekziston kërkesë, nëse mund ta verifikojë pa u ekspozuar dhe çfarë ndodh nëse udhëton drejt një shteti evropian.

Në të gjitha këto raste, hapi që ndihmon më shumë është të dihet saktë cila letër ekziston: kërkesë dorëzimi, dënim i formës së prerë apo vetëm sinjalizim për kontroll. Secili version kërkon veprime të ndryshme dhe afate të ndryshme. Kjo faqe është shkruar që ta bëni këtë dallim para se të merrni vendime që nuk kthehen mbrapsht.

Bivet që hapen kur kërkesa ka mbërritur në Shqipëri

Bivi që vjen menjëherë është nëse personi flet me policinë shqiptare përpara se të ketë mbrojtës. Heshtja në këtë fazë nuk është mungesë bashkëpunimi: është mënyra për të mos u lidhur me një version që më vonë do të krahasohet me dosjen italiane. Çmimi i flasjes pa mbrojtës është se çdo fjali hyn në procesverbal dhe mund të përdoret kundër pozicionit që do të ndërtohet pas disa ditësh.

Bivi tjetër është nëse pranohet dorëzimi i thjeshtuar apo kundërshtohet. Pranimi e shkurton procedurën dhe në disa raste e shpejton kthimin në Itali; çmimi është se hiqet dorë nga argumentet që gjykata shqiptare do t'i vlerësonte. Kundërshtimi kërkon kohë dhe mund të vazhdojë me personin të mbajtur, por hap diskutimin mbi kushtet, mbi bazën e kërkesës dhe mbi rreziqet që lidhen me kthimin. Zgjedhja varet nga ajo që përmban dosja italiane, jo nga gjendja shpirtërore e momentit, dhe nuk merret para se dikush ta ketë lexuar atë dosje.

Bivi që mbetet për fund është nëse nis menjëherë puna në anën italiane. Kjo do të thotë t'i japësh mandat një mbrojtësi në Itali, të kërkosh aktet, të verifikosh afatet dhe, kur ka bazë, të kërkosh rishikimin e masës që ka prodhuar kërkesën. Çmimi është kosto dhe kohë nga familja; përfitimi është se nëse masa bie, kërkesa ndaj Shqipërisë humbet mbështetjen e vet. Kthimi vullnetar në Itali është variant i veçantë: mund të tregojë gatishmëri për t'iu përgjigjur dosjes, por rrezikon ndalimin në mbërritje, ndaj peshohet vetëm me mbrojtësin dhe jo mbi bazën e zërave që qarkullojnë në familje.

Dokumentet që duhen në Itali dhe në Shqipëri

Mbrojtja që ecën në Itali dhe në Shqipëri ushqehet nga letrat që ndodhen në duart tuaja, jo nga ato që mbahen në arkivat e policisë. Mblidhni sa më shumë nga këto dhe ruajini të rregulluara, me kopje dixhitale.

• Fotografi e secilës fletë që i është dorëzuar personit në Shqipëri, nga përpara dhe nga mbrapa, me vulat dhe nënshkrimet: pa to nuk dihet se cili autoritet e ka lëshuar aktin dhe me çfarë bazë.
• Pasaporta dhe çdo dokument qëndrimi italian, edhe i skaduar, sepse ato tregojnë ku ka jetuar personi dhe për çfarë periudhe.
• Çdo njoftim, thirrje ose vendim që ka ardhur ndonjëherë nga Italia, edhe nëse është lënë pa u hapur, së bashku me adresat ku janë dërguar.
• Emri dhe kontakti i mbrojtësit që personi ka patur në Itali, nëse ka patur, si edhe çdo numër dosjeje që dihet.
• Prova të lidhjeve me Shqipërinë dhe me Italinë: kontrata pune, certifikata familjare, regjistrime shkollore të fëmijëve, kontrata qiraje. Ato peshojnë kur diskutohet nëse personi mund të qëndrojë i lirë gjatë procedurës.
• Dokumente mjekësore, kur personi ka sëmundje që kërkojnë kujdes të vazhdueshëm, sepse bëhen argument për kushtet e mbajtjes.
• Një listë e udhëtimeve me datat e përafërta të daljes nga Italia dhe të kthimeve, për të ndarë çfarë ka ndodhur para largimit dhe çfarë pas.
• Një shënim i shkruar menjëherë me orën, vendin dhe mënyrën si u prezantua policia, sepse kujtesa e familjes humbet detajet brenda pak ditësh.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme kur dosja ka kaluar kufirin

Pasoja më e shpejtë është ndalimi i lëvizjes: kur personi është i mbajtur ose i nënshtrohet detyrimeve, nuk mund të punojë, të marrë fëmijët nga shkolla apo të kujdeset për prindërit. Të ardhurat e familjes bien menjëherë, ndërsa shpenzimet për mbrojtjen, përkthimet dhe udhëtimet rriten. Dikush duhet të marrë përsipër pagesën e qirasë, të faturave dhe të ratave, sepse asnjë institucion nuk pret.

Udhëtimet ndalen. Edhe kur personi lihet i lirë, pasaporta mund të merret ose lëvizja të kufizohet, dhe çdo kalim kufiri bëhet i rrezikshëm. Kush ka familjen në Itali dhe jetën në Shqipëri e kupton shpejt se sa e ndërtuar mbi udhëtimin ishte organizimi i tij: festat, vizitat te prindërit, kthimi për dokumente.

Punësimi shqetësohet kur punëdhënësi merr vesh. Në Itali, kush ka kontratë dhe mungon pa shpjegim rrezikon vendin e punës; në Shqipëri, pozita ndaj punëdhënësit varet nga sa e njeh ai situatën. Kur personi ka ende dokument qëndrimi italian të vlefshëm, mungesa e gjatë mund ta ndërlikojë ripërtëritjen e tij, dhe kjo duhet kontrolluar që në fillim.

Ka edhe pasoja të heshtura: fqinjët flasin, familja ndahet midis atyre që kërkojnë shpjegime dhe atyre që mbrojnë, dhe personi mbetet shpesh pa dikë që t'i bëjë llogaritë e thjeshta të përditshmërisë. Të caktoni që në ditët në vijim një person të besuar për shpenzimet dhe një tjetër për komunikimin me mbrojtësit e ul rrezikun e gabimeve që pastaj kushtojnë shtrenjtë.

Pyetjet që i bëhen avokatit kur dosja ecën në Itali dhe në Shqipëri

Këto pyetje nuk i bën kush nuk është i mësuar me procedurën. Bëjini në thirrjen hapëse; përgjigjet vendosin se nga ç'anë fillon puna.

• Cili autoritet e ka lëshuar kërkesën dhe mbi cilin akt italian mbështetet: masë sigurimi apo dënim i formës së prerë?
• A ekziston masë që mund të rishikohet në Itali dhe a mund ta kërkojë mbrojtësi pa praninë e personit?
• Çfarë afatesh vrapojnë tashmë, në Shqipëri dhe në Itali, dhe cili prej tyre skadon më shpejt?
• Cilat pasoja ka pranimi i dorëzimit të thjeshtuar dhe çfarë argumentesh humbasin me të?
• Nëse dënimi është dhënë në mungesë, a ka rrugë për ta rihapur dhe me çfarë kushte?
• Si koordinohen mbrojtësi në Itali dhe ai në Shqipëri, dhe kush i flet kujt?
• Çfarë dokumentesh duhet të përkthehen dhe të legalizohen, dhe sa kohë kërkon ky hap?
• Cilat janë kostot e parashikueshme dhe në çfarë faze paguhen?
• Çfarë ndodh me dokumentin e qëndrimit dhe me familjen në Itali nëse personi mbetet i mbajtur gjatë?

Shkruani këto pyetje në fletë përpara telefonatës dhe lini vend për përgjigjet. Në familje, kush e merr telefonatën kërkon të dijë shumë, por mbrojtësi mund t'ju japë përgjigje të sigurta vetëm për atë që lexon në akte. Nëse një pyetje mbetet pa përgjigje, kërkoni të dihet cili dokument do ta zgjidhë atë dhe kur mund ta keni.

Gabimet që e vështirësojnë mbrojtjen në këtë fazë

Veprimet instinktive në ditët që pasojnë ndikojnë më shumë se çdo argument juridik që del më vonë. Kini parasysh këto ndalesa dhe arsyen e secilës.

• Mos kaloni kufirin për të "sqaruar gjithçka". Kthimi i paplanifikuar ndodh shpesh përpara se dikush të ketë lexuar dosjen, dhe mund të përfundojë me ndalim në mbërritje.
• Mos nënshkruani asnjë pranim dorëzimi pa e lexuar në shqip dhe pa e kuptuar çfarë heq dorë. Nënshkrimi nuk hiqet pastaj me një fjalë.
• Mos ndërroni numrin e telefonit dhe mos fshini mesazhe. Veprimi duket si fshehje dhe mund të ndërtojë rrezikun e ikjes që autoritetet kërkojnë ta provojnë.
• Mos kontaktoni personin që ka bërë denoncimin në Itali. Ndërhyrja e familjes mund të interpretohet si presion dhe të rëndojë masën.
• Mos shisni shpejt pasuri për të paguar mbrojtjen pa pyetur. Lëvizjet e papritura të pasurisë lexohen më vonë si përgatitje për largim.
• Mos postoni asgjë në rrjete sociale mbi vendimin, autoritetin apo personat e përfshirë.
• Mos u mbështetni te thashethemet e familjes për afatet: kërkoni gjithmonë tekstin e aktit.

Këto ndalesa vlejnë edhe për familjen në Itali, jo vetëm për personin në Shqipëri. Një mesazh i dërguar pa u menduar, një postim "për ndihmë", një telefonatë te ish-punëdhënësi, mund të krijojnë material për dosjen. Kur nuk jeni të sigurt nëse një veprim është i dobishëm, pyesni mbrojtësin përpara se ta bëni.

Dokumentet, posta dhe gjuha midis Tiranës dhe Italisë

Çdo akt që kalon nga Italia në Shqipëri ose anasjelltas lëviz me ritmin e postës dhe të zyrave, jo me ritmin e emergjencës. Kjo do të thotë se afati mund të jetë shumë i shkurtër, ndërsa fleta që duhet të nisë për t'u përdorur mund të zgjasë ditë për të mbërritur. Ndaj mbrojtja punon gjithmonë me kopje dixhitale në dorë dhe me origjinalin në udhë.

Shkresat italiane duhen përkthyer në shqip për t'u paraqitur te autoriteti shqiptar, dhe aktet shqiptare duhen përkthyer në italisht për të hyrë në dosjen italiane. Përkthimi duhet të jetë i certifikuar nga përkthyes i pranuar dhe shpesh kërkon legalizim, pra një vulë që e vërteton nënshkrimin e përkthyesit apo të zyrtarit. Mos ia lini këtë hap për në fund: pa të, dokumenti i dobishëm mbetet pa vlerë.

Fuzi orar nuk ka, kështu që thirrjet mes avokatëve dhe me familjen mund të zhvillohen brenda orarit të zakonshëm të punës. Vështirësia është gjuha: termat që përdoren në Itali nuk kanë përkthim të drejtpërdrejtë në shqip, dhe një fjalë e përkthyer keq në një procesverbal mund të ndryshojë kuptimin e një deklarate. Kërkoni që çdo deklaratë të lexohet me zë të lartë në shqip para se të nënshkruhet.

Mbrojtësi në Shqipëri dhe ai në Itali duhet të punojnë mbi po atë dosje faktesh. Konsullata e shtetit të personit mund të ndihmojë me kontaktet dhe me njoftimin e familjes, por nuk zëvendëson mbrojtjen, dhe puna e saj ecën me kohët e saj. Përgatitni një listë të vetme me emra, adresa, numra dhe data, që mbrojtësit ta përdorin pa e rindërtuar secili vetë.

Si ndërtohet bashkëpunimi me studion kur personi është në Shqipëri

Studio e merr mandatin edhe kur personi nuk mund të vijë fizikisht në zyrë, sepse në këto raste kontakti fillestar bëhet nga familja në Itali ose nga vetë personi nga Shqipëria. Mund të shkruani te adresa avvmassimoromano@gmail.com ose të telefononi studion; zyrat ndodhen në Romë, Milano dhe Napoli, dhe pjesa më e madhe e punës zhvillohet me dokumente të dërguara në distancë.

Në thirrjen hapëse pyetet gjithmonë po ky rend gjërash: cili është akti që është marrë, kush e ka në dorë, ku ndodhet personi dhe çfarë dihet për dosjen italiane. Pastaj kërkohen fotografi të shkresave, të dërguara si skedarë të lexueshëm dhe jo të prera. Mbi to studio gjykon cilat afate vrapojnë dhe çfarë mund të kërkohet në Itali.

Biseda zhvillohet në italisht dhe, me familjen, në shqip kur duhet të kuptohen hollësi që nuk duhen humbur. Për çështjet që ndodhen në territorin shqiptar studio koordinohet me mbrojtësin vendas dhe nuk e zëvendëson: secili punon në fushën e vet, dhe ai në Itali përqendrohet te masa, te afatet dhe te dosja që ka shkaktuar kërkesën.

Studio nuk jep premtime mbi përfundimin. Jep një lexim të akteve, një plan të hapave dhe një njoftim të rregullt mbi çdo zhvillim, në mënyrë që familja të mos mësojë lajmet nga të tjerët.

Informacioni që i jepet studios përdoret vetëm për të ndërtuar mbrojtjen e rastit tuaj, dhe nuk del jashtë bisedës me ju e me ata që punojnë mbi dosjen.

Fjalët italiane dhe shqipe që shfaqen në shkresat e kësaj procedure

Ky është fjalori i vogël që do t'ju duhet kur lexoni letrat. Termat janë ata që përmban faqja, të shpjeguar me fjalët e zakonshme.

• Ekstradim ose dorëzim: veprimi me të cilin një shtet i dërgon tjetrit personin që ky e kërkon, pasi gjykata e shtetit që e mban ka vendosur që kërkesa është e pranueshme.
• Masë: vendimi i gjyqtarit italian që kufizon lirinë e personit gjatë procesit; mund të jetë paraburgim, arrest shtëpiak ose detyrim tjetër. Kërkesa për dorëzim shpesh mbështetet mbi të.
• Rishikim i masës: kërkesa me të cilën mbrojtja i kërkon gjykatës italiane të shqyrtojë përsëri nëse masa duhet të vazhdojë, kur kushtet kanë ndryshuar ose kur ka afate të pakontrolluara.
• Revokim: heqja e masës nga gjyqtari; nëse ndodh, kërkesa ndaj Shqipërisë humbet bazën.
• Në mungesë: procesi ose dënimi i dhënë pa praninë e personit. Kur vendimi është dhënë kështu, ekziston një rrugë që shpesh harrohet për ta rihapur, por kushtet duhen kontrolluar.
• Afat: koha brenda së cilës duhet bërë një veprim; kalimi i tij mund ta mbyllë mundësinë përgjithmonë.
• Dosje italiane: tërësia e akteve të procesit që ndodhet në Itali; mbi të ndërtohen argumentet që gjykata shqiptare vlerëson.

Nëse hasni një fjalë tjetër që nuk e kuptoni, mos e kërkoni në përkthyes automatikë: dërgoni foton e fletës mbrojtësit dhe kërkoni shpjegim në shqip.